دانلود كتب و نرم افزار دارويي
بخش های اصلی سایت
لیست موضوعات سایت
لیست مطالب براساس بازدید
آمار بازدیدها ، آنلاین ها و ...
تغذیه خوب و مناسب در تمام طول زندگی از اهمیت ویژهای برخوردار است و تضمین کننده سلامت انسانها به شمار میرود. اما در برخی از دورانهای زندگی افراد آسیب پذیری بیشتری دارند و لازم است در این مواقع از توجه بیشتری در زمینه تغذیه بهره مند شوند. نظیر شیرخواری – کودکی – بلوغ – بارداری و شیردهی که از دورانهای پر اهمیت هستند.
هدف ما از این مقاله ارائه الگوی صحیح تغذیه در دوران بارداری به طور خلاصه میباشد تا راهنمای مادران گرامی در این زمینه گردد.
افزایش وزن در دوران بارداری
مادران در دوران بارداری علاوه بر سه وعده غذایی اصلی، لازم است که در فواصل آن یعنی ۱۰ صبح و ۵-۴ عصر از میان وعده غذایی استفاده نمایند. البته این بدان معنا نیست که در دوران بارداری افراد به اندازه دو نفر غذا مصرف کنند بلکه باید به اندازه و متعادل از همه گروههای غذایی بر اساس وزن و قد خود مصرف نمایند.
افزایش وزن در دوران بارداری مربوط به رشد جنین و جفت، افزایش اندازه رحم و حجم خون و نیز ذخیره چربی در بدن مادر است که درصد بیشتر این اضافه وزن مربوط به جنین و جفت و ضمایم آن میباشد.
میزان افزایش وزن مطلوب در دوران بارداری برای همه مادران باردار یکسان نیست و بر اساس شاخص توده بدن یا (Body mass index) B.M.I مربوط به قبل از بارداری محاسبه میشود.
BMI= وزن (به کیلوگرم) تقسیم بر قد (به متر) به توان ۲
مثال : ۶۰ کیلوگرم تقسیم بر ۶/۱ به توان ۲ (۵۶/۲) مساوی است با ۴/۲۳
جدول زیر راهنمای خوبی برای مادران است:
۱٫ شاخص توده بدنی B.M.I : کمتر از ۸/۱۹ (لاغر)
میزان افزایش وزن مطلوب در دوران بارداری: ۱۸-۵/۱۲ کیلوگرم
۲٫ شاخص توده بدنی B.M.I:26-8/19 (طبیعی)
میزان وزن مطلوب در دوران بارداری:۱۶-۵/۱۱ کیلوگرم
۳٫ شاخص توده بدنی B.M.I :29-1/26 (اضافه وزن)
میزان افزایش وزن مطلوب در دوران بارداری:۵/۱۱-۷ کیلوگرم
۴٫ شاخص توده بدنی B.M.I :بیشتر از ۲۹ (چاق)
میزان افزایش وزن مطلوب در دوران بارداری:۷-۶ کیلوگرم (حداقل ۶ کیلوگرم)
مادران باردار همیشه سه نکته را باید در تغذیه به خاطر بسپارند:
تعادل، تنوع و اندازه(مقدار)
* تعادل یعنی دریافت کافی از مواد مغذی برای تامین انرژی، رشد و ترمیم سلولها. ۵۵% انرژی از مواد قندی، ۱۵% از مواد پروتئینی و ۳۰% از چربی
* تنوع یعنی مصرف گروههای غذایی مختلف
* اندازه یعنی مقدار توصیه شده از گروه های غذایی
با رعایت این سه نکته در تغذیه، هم مواد مغذی در اختیار بدن مادر و جنین قرار میگیرد و هم مادر از فیبر کافی بهرهمند میشود.
گروههای غذایی:
الف: گروه نان و غلات (کربو هیدراتها)
-انواع نان سبوسدار، سفید، تافتون، سنگک و …
-انواع بیسکویت
-گندم، جو درسته یا پرک شده
-ماکارونی، ذرت، برنج
استفاده از غلات سبوس دار مفید است زیرا سرشار از نشاسته و فیبر هستند و دارای ویتامین B و تولید کننده انرژی سریع در بدن میباشند.
ب: گروه سبزیها و میوهها
انواع میوهها و سبزیجات دارای ویتامین A و C هستند و به صورت خام و پخته مورد استفاده قرار میگیرند.
ج: گروه شیر و فرآوردههای آن
مصرف شیر و فرآوردههای آن (ماست،پنیر، کشک،بستنی، سرشیر، خامه، دوغ) منجر به ذخیره کلسیم در بدن و تشکیل استخوانبندی جنین می شوند.
د: گروه گوشت و جانشینهای آن
-گوشت قرمز (گوسفند، گاو، گوساله و …)
-گوشت پرندگان (مرغ، بوقلمون، اردک و …)
-ماهی و میگو
-حبوبات (عدس، لوبیا،سویا و …) و انواع مغزها (بادام، پسته، گردو و …
-تخم مرغ
این گروه تامین کننده اصلی پروتئین، آهن، ویتامین B12 و روی هستند که در ساختمان خون و بافتهای جنین نقش اساسی دارند.
- تخممرغ منبع بسیار خوب پروتئین است و مصرف روزانه یک عدد از آن توصیه میشود.
نکات مهم در تغذیه دوران بارداری:
۱-اگر مادران انرژی کافی دریافت کنند در نتیجه از تولد نوزادان با وزن کم کاسته خواهد شد و در ضمن در دوران شیردهی نیز از شیر مادر کاسته نخواهد شد.
۲-مادرانی که دوران بارداری از گوشت قرمز و ماهی به اندازه کافی و خوب استفاده نمایند نوزادانی با وزن مطلوب به دنیا میآورند.
۳-در دوران بارداری مصرف آهن و اسید فولیک توصیه میشود. زیرا این دو در پیشگیری از کم خونی، ضعف و ناتوانی مادر، زایمان زودرس و نقص سیستم عصبی جنین بسیار موثر بوده و باعث تکامل و مقاومت سیستم ایمنی جنین و نوزاد می گردند.
- در دوران بارداری به علت افزایش حجم خون مادر و رشد جنین نیاز به آهن و فولیک اسید افزایش مییابد.
- مصرف آهن از ماه چهارم بارداری و سه ماه بعد از زایمان توصیه میشوند.
- مصرف فولیک اسید از ۲ تا ۳ ماه قبل از بارداری تا ماه چهارم یا از ابتدای بارداری تا انتهای بارداری توصیه میشود.
مصرف مولتی ویتامین در مادرانی که خوب وزن نمیگیرند و از گروه ویتامینها استفاده نمیکنند از ماه چهارم تا سه ماه پس از زایمان توصیه میشود.
۴-از هفته ۱۲ به علت رشد و تکامل نوزادان و تشکیل دندانها و رشد استخوانی جنین نیاز به کلسیم دارد و باید مادر از شیر و ماست بیشتر یا مکملهای کلسیم دار استفاده نماید.
۵-در دوران بارداری مصرف نمکهای اضافی ممنوع میباشد اما نمک به مقدار لازم بخصوص نمک یددار توصیه میشود زیرا ید موجود در نمک احتمال سقط را کاهش داده و هوش،شنوایی و بینایی نوزاد را تقویت می کند.
۶-استفاده از ویتامین D برای جذب کلسیم از روده ها در طول بارداری ضروری است. میتوان با مکملها یا استفاده از نور خورشید آن را تامین نمود.
۷-مصرف کربوهیدراتها در دوران بارداری به اندازه متعادل توصیه میشود از مصرف شبانه گروه برنج و غلات به هنگام صرف غذای شبانه خودداری شود.
در دوران بارداری چه موادی نخوریم؟
۱-مواد غذایی که کالری بالایی دارند، مواد مغذی ناچیزی داشته و باعث سیری کاذب میشوند مانند چیپس، نوشابه گازدار، کیک خامهای، شیرینی، بیسکویت کرم دار و …
۲-غذا های زیاد پخته شده که ارزش غذایی کمی دارند و سبزی و میوه هایی که بیش از زمان لازم در یخچال نگهداری میشوند.
۳-مصرف مشروبات الکلی،سیگار که خطر ناهنجاری و کم وزنی نوزاد را به همراه دارند.
۴-مصرف زیاد قهوه،چای به خصوص پر رنگ و نوشابه های رنگی و گازدار (چای به علت داشتن اسید تانیک جذب آهن را کاهش داده و در ضمن منجر به یبوست میشود.)
۵-سبزیها و میوههای پلاسیده و کهنه و غذاهای مانده
۶-مصرف هر نوع دارو بدون تجویز پزشک
۷-خودداری از مصرف یکی از وعدههای غذایی یا فاصله زیاد بین وعدهها که سبب ایجاد تهوع و مانع رسیدن مواد مغذی به جنین میشود. تهیه و تنظیم : طاهره ثابت ،کارشناس مامایی زیر نظر دکتر: فریبا نبئی ، متخصص زنان و زایمان
منبع خبر : مرکز بهداشت و درمان دانشگاه تهران