دانلود كتب و نرم افزار دارويي
بخش های اصلی سایت
لیست موضوعات سایت
لیست مطالب براساس بازدید
آمار بازدیدها ، آنلاین ها و ...
● اسهال چیست ؟
افزایش در تعداد دفعات اجابت مزاج و آبکی بودن مدفوع بطوریکه حجم مدفوع بیش از روزهای قبل بوده و شکل و قوام مدفوع نیز با روزهای قبل تفاوت داشته باشد. همچنین رنگ مدفوع ممکن است تغییر کند.
●● توجه : شیرخوارانی که از شیر مادر تغذیه می کنند مدفوعی شل و آبکی دارند که این حالت طبیعی است.
● انواع اسهال
۱- اسهال حاد :
اسهال حاد معمولاً در اثر عوامل عفونی به وجود میآید. برای تشخیص اسهال علاوه بر گرفتن شرح حال کامل ( مسافرت ، مهدکودک، مصرف داروها ) و بررسی وضعیت تغذیهای کودک، معاینه فیزیکی دقیق نیز لازم است و مدفوع از نظر وجود گلبولهای قرمز* و گلبولهای سفید* خون آزمایش میگردد . چنانچه آزمایش سالم باشد و هیچگونه سابقه ای از مصرف غذاهای آلوده نداشته باشد اسهال به احتمال زیاد ویروسی* میباشد.
● علل اسهال عفونی :
علل ویروسی : ویروسهای عامل گاستروآنتریت* در شیرخواران عبارتند از روتا ویروسها ، مینی رئوویروسها ، آنتریک آدنوویروسها، آستروویروس و اعضا گروه Nor walk که روتاویروسها مهمترین علت بیماری طی ماههای زمستان میباشند و در شیرخوارگی منجر به عفونت متوسط تا شدید میگردد.
علل باکتریایی: گونه هایی از اشرشیاکلی* موجب اسهال میگردد که در موارد همه گیریها در مرکز نگهداری کودکان مانند مهد کودک باعث اسهال میگردد و نقش مهمی در اسهال مسافران بعهده دارد.
سایر علل باکتریایی : شامل سالمونلا* ، شیگلا*، کامپیلوباکتر* و … که بخصوص در فصول گرم و بعلت عدم رعایت بهداشت مواد غذایی می باشد
علل انگلی* : که در راس آنها ژیاردیا* و پس از آن آمیب* بعضاً موجب اسهال حاد یا مزمن میشوند.
۲- اسهال مزمن :
در دوران شیرخوارگی و طفولیت ممکن است با بیماریهای ژنتیک خاص نظیر کمبود دی ساکاریداز* فیبروزکیستیک* و یا بیماریهای وابسته به سیستم ایمنی همراه گردد.
شایعترین علت اسهال مزمن در دوران شیرخوارگی سندرم روده ( کولون) تحریک پذیر* است که از سنین ۶ ماهگی تا ۳ سالگی دیده میشود. کمبود لاکتاز* و عفونتهای انگلی ( ژیاردیازیس ) علل شایع و مهم اسهال مزمن پس از شیرخوارگی میباشد.
● درمان کودک مبتلا به اسهال
۱- به کودکان بیشتر از همیشه مایعات بدهید.
مایعات برای کودکان زیر شش ماه : تغذیه با شیرمادر و یا هر نوع شیر دیگر مانند قبل، بدون رقیق کردن، استفاده از آب آشامیدنی سالم ، استفاده از محلول ORS
مایعات برای کودکان بالای شش ماه : تغذیه با شیرمادر و یا هر شیر دیگر مانند قبل، بدون رقیق کردن ، استفاده از آب آشامیدنی سالم و محلول ORS ، استفاده از سوپ ، دوغ ، چای کم رنگ و عصاره میوههای تازه.
۲- به کودک مبتلا به اسهال غذای بیشتری به دفعات و با حجم کم بدهید. از غذاهای کم حجم و مقوی استفاده کنید.
● تغذیه کودک مبتلا به اسهال
در صورتیکه کودک شیرخوار است تعداد دفعات شیردهی را افزایش دهید.
در صورتی که تغذیه تکمیلی را برای کودک شروع کرده اید :
۱- به کودک غذاهای آبکی مثل سوپ و آش بدهید.
۲- برای جبران آب از دست رفته کودک به او مایعات مثل چای ، لعاب برنج ،دوغ ، محلول ORS بدهید.
۳- علاوه بر غذاهای آبکی غذاهای دیگری مثل کته نرم با گوشت ماهیچه یا مرغ و … بدهید و انرژی غذا را با اضافه کردن کمی روغن مایع یا کره افزایش دهید.
۴- به کودک غذاهای دارای پتاسیم مثل موز و اسفناج بدهید.
۵- غذاهایی که براحتی هضم می شوند مثل برنج، ذرت و سیب زمینی را به فرم پوره له شده بدهید.
۶- از مصرف غذاهای خیلی شیرین ، آب میوههای صنعتی و نوشابه بدلیل تشدید اسهال کودک اجتناب کنید.
۷- در طی دوران اسهال از دادن غذاهایی که هضم آنها مشکل است ( مثل کباب ، حبوبات و … ) پرهیز کنید.
●● توجه : زمانی که کودک مبتلا به اسهال می شود میزان و دفعات اجابت مزاج او افزایش می یابد ، بخصوص دفع آب، سدیم و پتاسیم بدن بسیار زیاد می شود. بنابراین برای جلوگیری از خطر کم آبی و مرگ کودکان باید به سرعت دریافت آب و غذا را در کودک افزایش دهیم. برخی تصور می کنند که غذاخوردن برای کودک مبتلا به اسهال ضرر دارد در صورتیکه اگر غذا به مقدار کم و در دفعات زیاد داده شود به هر حال مقداری از آن جذب می شود و کم کم دفعات اجابت مزاج کودک کمتر خواهد شد. دادن غذا به کودک باعث بهبود سریعتر کودک میشود.
● طرز تهیه محلول او.آر.اس (ORS)
◊ ابتدا دستها را با آب صابون شسته ، محتوی یک بسته پودر او . آر . اس ( ۵/۲۷ گرمی )را در یک ظرف تمیز و مناسب بریزید
◊ چهار لیوان ( هر لیوان ۲۵۰ میلی لیتر ) آب آشامیدنی سالم ( آب جوشیده سرد شده ) به آن اضافه کنید.
◊ محلول را خوب بهم بزنید تا پودر کاملاً حل شود.
◊ محلول حاصل در یخچال تا ۲۴ ساعت قابل نگهداری است.
●● توجه :
◊ هرچه محلول ORS خنک تر باشد کودک بهتر آنرا میآشامد.
◊ برای تهیه محلول فقط از همان مقدار آب تعیین شده استفاده کنید ( مصرف خوراکی ORS غلیظ تر یا رقیق تر از میزان ذکر شده خطرناک است)
◊ اگر پس از دادن محلول به کودک ، کودک استفراغ کرد ۱۰ دقیقه صبر کنید سپس محلول را با فواصل بیشتر و به آرامی به او بدهید.
◊ هیچ ماده ای به محلول ORS اضافه نکنید.
◊ محلول حاصل را با قاشق و یا لیوان به تدریج به کودک بدهید.
● راههای پیشگیری از اسهال :
۱- تغذیه انحصاری با شیرمادر در ۶ ماه اول زندگی
۲- استفاده از آب آشامیدنی سالم
۳- رعایت اصول بهداشتی در تهیه ، پخت و نگهداری غذاهای کمکی
۴- دفع صحیح و بهداشتی مدفوع بخصوص در شیرخواران
۵- شستن دستها ( پس از توالت ، قبل از دست زدن یا خوردن غذا)
● راههای فزایش مقاومت بدن در برابر اسهال :
۱- ادامه تغذیه با شیرمادر در کنار غذای کمکی به مدت ۲ سال
۲- بهبود وضع تغذیه
۳- واکسیناسیون به موقع کودک خصوصاً بر علیه سرخک
●●● والدین گرامی در صورت بروز علائم زیر در کودک سریعاً مراجعه پزشکی داشته باشید :
◊ اسهال آبکی با حجم زیاد
◊ اسهال خونی
◊ استفراغ مکرر
◊ تشنگی زیاد
◊ کاهش حجم ادرار
◊ عدم اشکریزش در زمان گریه کودک
◊ بیقراری
◊ بی حالی
◊ رنگ پریدگی
◊ تب بالا و هذیان
◊ کاهش هوشیاری
« تهیه و تنظیم : نرگس رحمتی
زیر نظر : دکتر پیمان رستگاری متخصص کودکان و نوزادان»
منابع:
مبانی طب اطفال نلسون
پرستاری کودکان مارلو