دانلود كتب و نرم افزار دارويي
بخش های اصلی سایت
لیست موضوعات سایت
لیست مطالب براساس بازدید
آمار بازدیدها ، آنلاین ها و ...
سوء هاضمه اصطلاحی عمومی برای بیان حالتهایی چون درد و ناراحتی در قسمت فوقانی شکم یا قفسه سینه است که معمولاً بعداز خوردن هر وعده غذایی ظاهر میشود. واژه معروف دیگر اختلال گوارشی سوء هضم است که به معنی احساس سوزش و درد در ناحیه فوقانی شکم و قفسه سینه میباشد. این علائم در بعضی افراد بعد از خوردن غذا فروکش میکند ولی در مواردی که این درد شبیه درد گرسنگی باشد، با خوردن تشدید میشود. گاهی مواقع حتی با خوردن خوراک مختصر یا نوشیدن کمی شیر، این مشکل برطرف میشود. ولی ممکن است درد معده ارتباطی با غذا نداشته باشد. در مواردی فرد لحظهای بعد از خوردن غذا احساس سیری، ناراحتی و نفخ میکند. واژه سوء هاضمه با حالتهای چون تهوع، آروغ زدن و استفراغ بعد از غذا شناخته میشود.
● عوامل موثر در بروز سوء هاضمه
بیشتر علائم سوء هاضمه بیضرر و قابل تحمل میباشند و برای تشخیص نیاز به آزمایشهای بسیاری ندارند. هنگامی که آزمایشها انجام شد و به عامل قابل توجهی دست نیافتند اصطلاح سوء هاضمه بدون زخم استفاده میشود. بدین معنی که در حال حاضر هیچ زخمی باعث بروز علائم نبوده است. همچنین اسید معده ممکن است به پوشش مخاطی معده یا اثنی عشر آسیب برساند و ایجاد بیماری زخم اثنی عشر یا معده نماید. زخم معده به دلیل فعل و انفعالات اسید معده (پپسین) ایجاد میگردد. بعضی اوقات نیز وجود التهاب در معده باعث سوء هاضمه میگردد که این التهاب در نتیجه مصرف بیش از اندازه الکل، داروهای شبیه آسپرین و یا به دلیل عفونت میباشد. از دیگر عوامل سوء هاضمه میتوان به اختلالات روده، کیسه صفرا، پانکراس استفاده از داروهای ضد روماتیسمی اشاره کرد.
● ریفلاکس معده به مری
سوء هاضمههایی که مدت زمان زیادی طول میکشند معمولاً با تولید اسید معده ارتباط دارند. اگر دریچه تحتانی مری ضعیف یا خراب شود، مایع اسیدی معده ممکن است به سمت بالا آمده و وارد مری شده، باعث احساس سوزش سر معده (ترش کردن) شود که اصطلاحاً ریفلاکس معده به مری میگویند. شایعترین علامتی که بر اثر ریفلاکس ایجاد میشود، احساس سوزش در وسط سینه است که میتواند به سمت بالا و گلو نیز انتشار یابد. این احساس سوزش گاهی اوقات ایجاد شده و سپس از بین میرود و میتواند بر اثر خوردن بعضی غذاها، خم شدن به جلو بعد از صرف غذا و دراز کشیدن در طی شب نیز ایجاد شود. گاهی اوقات ممکن است ریفلاکس همراه با اشکال در بلع و یا تهوع باشد. تغییر در شیوه زندگی، تمام آن چیزی است که برای رفع این مشکل لازم است ، ولی اگر با تغییر و اصلاح شیوه زندگی، هیچ گونه بهبودی در علائم دیده نشد، درمان دارویی با هدف کم کردن اسید معده انجام میشود.
● عوامل موثر در ایجاد ریفلاکس معده به مری:
◊ بعضی داروها مثل نیتراتها، استروژن، داروهای خوراکی ضد حاملگی، پروژسترون
◊ مواد غذایی مثل شکلات، نوشابههای حاوی کافئین، غذاهای پرچرب و ادویه دار، پیاز، سیر، محصولات گوجه فرنگی و آب مرکبات
◊ استعمال دخانیات
◊ خوردن غذا بلافاصله قبل از خواب
◊ چاقی
◊ مصرف مایعات فراوان همراه یا بلافاصله پس از غذا
◊ نوشیدن الکل که میتواند قابلیت ماهیچهها را کاهش داده، در تشدید علائم موثر باشد
◊ افزایش فشار داخل شکمی در طول حاملگی
● علائم تشخیصی در ریفلاکس معده به مری
◊ سوزش معده و درد در قسمت وسط قفسه سینه که به طرف گردن و گلو پیشرفت میکند. این حالت هنگام دراز کشیدن و خم شدن وخیمتر میشود.
◊ سوزش و درد معده یک الی دو ساعت بعد از خوردن غذا
◊ احساس تلخی و ترشی در دهان
◊ احساس برگشت غذا به دهان
◊ مشکلات بلع
◊ علائم شبیه آسم، سرفه، خس خس کردن
◊ گرفتگی صدا و گوش درد
◊ پوسیدگی دندان و مشکلات لثه
● علائم هشدار دهنده در سوء هاضمه:
◊ درد پیش رونده در قفسه سینه
◊ وجود خون در استفراغ
◊ مدفوع سیاه و قیری
◊ کاهش وزن سریع
◊ استفراغ عود کننده
◊ مشکلات بلع
◊ زردی پوست
◊ درد سوزاننده در پشت
● راههای پیشگیری
◊ وعدههای غذایی را در فواصل منظم استفاده کنید.
◊ با ایجاد تنوع در نوع غذاهای مصرف خود از خوردن و آشامیدن لذت ببرید.
◊ همیشه به حالت نشسته و به طور آهسته غذا خورده و غذا را خوب بجوید.
◊ از خوردن غذاهایی که باعث تشدید علائم می شوند بپرهیزید.
◊ هیچ گاه معده خود را پر از غذا نکنید، بلکه به دفعات بیشتر اما هر بار با حجمی اندک غذا بخورید.
◊ برای درمان سردرد و سرماخوردگی به جای آسپرین از استامینوفن استفاده کنید.
◊ در حد امکان ( مشاوره با پزشک) از داروهای مسکن ضد روماتیسمی استفاده نکنید.
◊ مواظب باشید موقعیتهای استرس زا و تنش زا شما را آشفته نکند.
◊ شام را سرشب صرف کنید که فرصت کافی برای هضم غذا وجود داشته باشد.
◊ هنگام خواب سر حدود ۸-۶ اینچ بالاتر از بدن باشد این موقعیت کمک میکند تا اسید به معده برگردد، جایی که به آن تعلق دارد.
◊ وزن خود را کاهش دهید.
◊ از مصرف بیش ازحد کافئین ( قهوه، چای و نوشابههای گاز دار)، غذاهای پرچرب و سرخ کردنی و الکل اجتناب کنید.
◊ از پوشیدن لباسهای تنگ خودداری کنید.
تهیه و تنظیم : نرگس دوستخواه زیر نظر : دکتر مهناز روحی پرکوهی
منبع خبر :مرکز بهداشت و درمان دانشگاه تهران