دانلود كتب و نرم افزار دارويي
بخش های اصلی سایت
لیست موضوعات سایت
لیست مطالب براساس بازدید
آمار بازدیدها ، آنلاین ها و ...
کلسترول ماده مومی شکل و چربی است که در کبد ساخته میشود و در برخی مواد غذایی با منبع حیوانی (لبنیات، تخم مرغ و گوشت) وجود دارد. مقادیری از این ماده برای عملکرد صحیح بدن ضروری است.
زمانی که میزان کلسترول بیش از نیاز بدن باشد باعث بروز بیماریهای قلبی – عروقی میگردد. بدین صورت که کلسترول پلاکهایی (صفحات سخت) در عروق ایجاد میکند که باعث تنگی فضای عبور خون میشود. از آنجا که خون وظیفه تغذیه بافتهای قلبی را به عهده دارد، به مرور زمان، افزایش پلاکها منجر به سخت شدن دیواره عروق شده و اختلالاتی را در قلب و عروق موجب خواهد شد. زمانی که خون حاوی اکسیژن به قلب نرسد بیمار دچار درد قفسه سینه شده و در صورت وجود لخته در عروق، حمله قلبی اتفاق میافتد.
● انواع کلسترول
کلسترول در جریان خون به پروتئین میچسبد که این مجموعه (پروتئین + کلسترول) را لیپوپروتئین مینامند. لیپوپروتئین انواع مختلفی دارد.
LDL: لیپوپروتئین با وزن مخصوص پایین
HDL : لیپوپروتئین با وزن مخصوص بالا
VLDL : لیپو پروتئین با وزن مخصوص خیلی پایین
تفاوت لیپوپروتئینها به خاطر میزان پروتئین موجود در ساختمان آنها میباشد. در انسان ۶۰ تا ۷۰% کلسترول توسط LDL ، ۲۰ تا ۳۵% آن توسط HDL و ۵ تا ۱۲% آن توسط VLDL حمل میشود.
* LDL که به کلسترول بد معروف است باعث ایجاد پلاکها در دیواره عروق شده و هرچه میزان LDL در خون بالا باشد خطر بیماریهای قلبی افزایش مییابد و میزان آن باید کمتر از ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر باشد.
* HDL یا کلسترول خوب به بدن کمک میکند تا از کلسترول بد رها شود میزان بالای HDL (بیشتر از ۴۰ میلی گرم در دسی لیتر) برای بدن مفید است.
* VLDL شبیه LDL است که در ساختمان آن میزان چربی نسبت به پروتئین بیشتر است.
* تری گلیسیرید
یک نوع دیگر از چربی است که در خون توسط VLDL حمل میشود. زیادی کالری و قند در بدن به تری گلیسرید تبدیل شده و در سلولهای چربی بدن ذخیره میشود. مقدار تری گلیسیرید باید کمتر از ۱۵۰ میلیگرم در دسی لیتر باشد.
عوامل موثر در میزان کلسترول خون
۱٫ رژیم غذایی : چربیهای اشباع شده و کلسترول موجود در مواد غذایی باعث افزایش سطح کلسترول میشود.
۲٫ وزن: افزایش وزن میتواند منجر به افزایش کلسترول شود. کاهش وزن به کاهش LDL و کلسترول توتال کمک کرده، میتواند باعث افزایش HDL شود.
۳٫ ورزش: تمرینات ورزشی میتواند منجر به کاهش LDL و افزایش HDL شود (هر فرد باید روزانه نیمساعت ورزش کند).
۴٫ سن وجنس: با افزایش سن میزان کلسترول در بدن بالا میرود. قبل از یائسگی، زنان نسبت به مردان تمایل بیشتری برای کاهش کلسترول توتال دارند ولی بعد از یائسگی سطح LDL کلسترول در زنان افزایش مییابد.
۵٫ ارث: ژنها تا حدی میزان کلسترول سنتز شده در بدن را کنترل میکنند. کلسترول بالا در افراد میتواند موروثی باشد.
۶٫ عوامل دیگر : برخی داروها می توانند موجب افزایش کلسترول شوند.
سطح طبیعی کلسترول خون
هر فردی بعد از سن ۲۰ سالگی حداقل هر ۵ سال یکبار باید میزان کلسترول را اندازه گیری کند. پزشک ممکن است آزمایش کلسترول ناشتا یا غیرناشتا درخواست کند. آزمایش کلسترول غیر ناشتا نشان دهنده کلسترول توتال است و آزمایش کلسترول ناشتا برای تجزیه لیپوپروتئین و تعیین انواع لیپیدها استفاده میشود. پزشکان توصیه میکنند که کلسترول خون افراد زیر ۲۰۰ تثبیت شود.
۱) مطلوب (ایده آل) : کمتر از ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر
۲) بینابینی – بالا : ۲۳۹-۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر
۳) بالا : ۲۴۰ میلی گرم در دسی لیتر و بیشتر
● بهترین غذاهایی که در کاهش کلسترول و سلامت قلب موثرند عبارتند از:
فیبرهای محلول که باعث کاهش LDL میشوند. این نوع فیبرها در لوبیا قرمز، کلم بروکسل، سیب، گلابی، جو و آلو، بلغور (آرد جو) و به طور کل در انواع میوهها و سبزیها وجود دارد. فیبر محلول باعث کاهش جذب کلسترول در روده میشود. بدین صورت که به صفرا متصل شده و باعث دفع کلسترول خوراکی از بدن میگردد. بنابراین سعی کنید فیبرهای محلول را افزایش دهید.
* گردو و بادام:
مطالعات نشان میدهد که گردو به طور ملموسی باعث کاهش کلسترول خون میگردد. گردو غنی از اسید چرب غیراشباع است که به سلامت عروق و حالت ارتجاعی رگها کمک میکند. بادام نیز خواص مشابهی دارد. یک رژیم کم کلسترول که حدود ۲۰% کالری از طریق گردو تأمین شود، میتواند در کاهش LDL کلسترول تا حدود ۱۲% موثر باشد. آجیل (میوههای مغز دار، که کالری بالایی دارند نیز تا حدودی در کاهش کلسترول مفید میباشند) البته مصرف بیش از حد و پرخوری یکی از عوامل اضافه وزن بوده و میتواند خطر بیماریهای قلبی را افزایش دهد. برای جلوگیری از افزایش وزن، آجیل را جایگزین غذاهایی با چربی اشباع بالا کنید. بعنوان مثال به جای استفاده از پنیرهای پرچرب، کالباس ، سوسیس و چیپس در سالاد خود، مقداری گردو و بادام استفاده کنید.
* اسیدهای چرب امگا ۳
تأثیر مهم اسیدهای چرب امگا ۳ کاهش تری گلیسرید است. در عین حال این مواد از طرق دیگر مانند کاهش فشارخون و جلوگیری از انعقاد خون، به سلامت قلب کمک میکنند. روغن ماهی به شکل موثری خطر مرگ ناگهانی را کاهش میدهد. پزشکان پیشنهاد میکنند که حداقل دوبار در هفته از ماهی استفاده کنید. بیشترین مقدار اسید چرب امگا ۳ در ماهی خال مخالی، قزل آلا، شاه ماهی، تون و سالمون وجود دارد. به هر حال برای سلامت قلب از انواع ماهی به صورت کباب شده یا آبپز استفاده کنید.
امگا ۳ در حفاظت از شبکیه چشم نیز نقش دارد. امگا ۳ علاوه بر روغن ماهی در سبزیهای پر برگ و حبوبات نیز وجود دارد.
● روشهای کاهش کلسترول
۱٫ وزن خود را کاهش دهید.
۲٫ هر روز به مدت ۳۰ دقیقه ورزش کنید.
۳٫ غذاهای پرفیبر (به خصوص فیبر محلول) بخورید مانند لوبیا، میوه ، سبزیجات دارای ریشه، جوی دوسر، ذرت، سبوس برنج، سیب، توت فرنگی.
۴٫ تعداد وعده های غذا خوردن را افزایش و مقدار هر وعده را کاهش دهید.
۵٫ مقدار مصرف چربی اشباع شده را محدود کنید. مثلاً به جای استفاده از کره حیوانی یا روغن جامد در غذاها، از کره گیاهی یا روغن مایع مانند روغن زیتون یا ذرت استفاده کنید.
۶٫ در صورت ابتلا به دیابت، قندخون خود را تحت کنترل درآورید.
۷٫ هفته ای یک تا دو وعده ماهی مصرف کنید و مصرف گوشت قرمز را محدود کنید.
۸٫ مصرف غذاهای سرخ کرده را کاهش داده، غذا را آب پز، بخارپز یا کبابی تهیه کنید.
تهیه و تنظیم : نرگس دوستخواه زیر نظر : دکتر فاطمه صرافها
منبع خبر : مرکز بهداشت و درمان دانشگاه تهران