دانلود كتب و نرم افزار دارويي
بخش های اصلی سایت
لیست موضوعات سایت
لیست مطالب براساس بازدید
آمار بازدیدها ، آنلاین ها و ...
بارداری دوران مهمی در زندگی زنان به شمار میرود. دورانی که در آن فاکتورهای بسیاری تأثیر میگذارد. از جمله اختلاف غدد درون ریز که میتوانند باروری را تحت تأثیر قرار دهند. یکی از شایعترین این اختلالات که بر حاملگی اثر میگذارد یا در حین حاملگی بروز میکند دیابت است.
دیابت، به اختلال در متابولیسم قند، چربی و پروتئین گفته میشود که بر سلامت مادر و جنین تأثیر میگذارد.
◊ انواع دیابت:
۱٫ دیابت آشکار یا دیابت قبل از بارداری Overt Diabetes
گروهی که قبل از باردار شدن دیابت داشته و تحت درمان هستند.
۲٫ دیابت بارداری Gestational Diabetes Mellitus
شایعترین شکل دیابت در دوران حاملگی بوده، اکثراً در سه ماهه دوم و سوم حاملگی بروز میکند و شیوع آن ۳ تا ۵% گزارش شده است. در زمان حاملگی، نارسایی و یا نقصان در ترشح انسولین بدلیل افزایش مقاومت بافتی وجود دارد.
عوامل خطرسازی که احتمال دیابت بارداری را افزایش میدهند: چاقی، سن بالای ۳۵ سال، سابقه خانوادگی دیابت، سابقه زایمان نوزاد درشت و زایمان جنین مرده.
کلیه زنان باردار باید در ابتدای حاملگی از نظر قندخون ناشتا بررسی شوند و در بین هفتههای ۲۴ تا ۲۸ حاملگی تست غربالگری از نظر دیابت بارداری انجام دهند.
روش: سنجش گلوکز پلاسما یک ساعت پس از مصرف ۵۰ گرم گلوکز خوراکی (بدون ناشتا). در صورتیکه مقدار گلوکز پلاسما بیشتر یا مساوی ۱۴۰ میلی گرم در دسی لیتر باشد باید آزمایش ۳ ساعته با ۱۰۰ گرم گلوکز خوراکی در حالت ناشتا انجام شود. اگر دو نمونه گلوکز پلاسما مساوی یا بالاتر از مقادیر ذیل باشد، دیابت حاملگی تشخیص داده میشود.
- ناشتا : mg/dl 105
- یکساعته : mg/dl 190
- دوساعته : mg/dl 165
- سه ساعته : mg/dl 145
* توجه : نیمی از زنانیکه در حاملگی دچار دیابت میشوند در ۲۰ سال آینده دچار دیابت آشکار خواهند شد.
در صورت وجود شواهد یا ریسک فاکتورهای دیابت مثل سابقه خانوادگی دیابت، بروز دیابت در حاملگی قبلی، ماکروزومی جنین، وجود گلوکز در ادرار، باید تست غربالگری دیابت مجدداً در سه ماهه سوم حاملگی تکرار شود.
دیابت آشکار در دوران بارداری با قند خون مساوی یا بیش از ۱۲۶ میلی گرم در حالت ناشتا و یا قند راندوم خون بیش از ۲۰۰ میلی گرم همراه با پلی اوری(تکررادرار)*، پلی دیپسی(پرنوشی)* و کاهش وزن بدن بدون علت، همچنین عوارض چشمی، عوارض عصبی (افت ناگهانی فشارخون، بند آمدن ادرار، درد مچ پا) میباشد.
◊ عوارض دیابت حاملگی بر نوزاد :
● افزایش ماکروزومی ( درشت پیکری) و دیستوشی شانه، عدم تطابق سر با لگن (CPD*) و ترومای زایمانی
● احتمال هیپوگلیسمی* پس از تولد جنین
● افزایش میزان انجام سزارین
◊ عوارض دیابت آشکار بر حاملگی (Overt Diabetes)
● سقط
● زایمان زودرس ، پره اکلامپسی* و اکلامپسی*
● افزایش خطر ناهنجاریهای جنین
● افزایش احتمال مرده زایی یا مرگ جنین بعلتهای ناشناخته
● افزایش حجم مایع آمنیوتیک
● افزایش ریسک عفونتها
● گرفتاری کلیه ، شبکیه چشم و اعصاب محیطی
● افزایش میزان مرگ و میر مادر
◊ عوارض دیابت آشکار بر نوزاد
● دیسترس تنفسی
● هیپوگلیسمی
● هیپوکلسمی
● هیپربیلی رو بینمی*
● هیپرتروفی* قلب
● به ارث بردن دیابت
● ماکروزومی
● افزایش میزان مرگ و میر پری ناتال
◊ درمان :
باید فرد مبتلا تحت نظر پزشک متخصص باشد. درمان شامل رژیم غذایی ، ورزش و در صورت لزوم انسولین میباشد. استفاده از داروهای خوراکی پایین آورنده قند خون در حاملگی مجاز نمیباشد. کنترل دقیق میزان قندخون با برنامه غذایی مشخص خطر شدید افت قندخون را کاهش میدهد. افت قندخون برای نوزاد خطری ندارد ولی برای مادر خطرناک است بنابراین مادر باردار باید همیشه کربوهیدرات سریع مانند آب نبات و قند با خود داشته باشد و نحوه تزریق گلوکاکن (دارویی برای افزایش سریع قند خون) را در موارد کاهش قندخون هم خود فرد و هم اطرافیان ( خانواده و همکاران ) بدانند.
پس از خاتمه هفته ۳۸ بارداری با اطمینان از دقیق بودن سن حاملگی و اطمینان از تکامل ریههای جنین، با انجام زایمان، حاملگی خاتمه مییابد. قندخون بالای مادر موجب افزایش میزان انسولین در جنین میشود که میتواند قندخون نوزاد را بلافاصله بعد از زایمان کاهش دهد بنابراین در حین زایمان نیز ممکن است به تجویز انسولین نیاز باشد.
◊ مراقبتهای بارداری در زنان دیابتی
زنانی که مبتلا به دیابت میباشند، از سه ماه قبل از بارداری باید قندخون خود را در سطح نرمال نگه دارند و در سه ماهه اول بارداری که جنین به سرعت در حال رشد است برای جلوگیری از ناهنجاریهای جنین باید کنترل دقیق قندخون مادر انجام شود. تجویز اسید فولیک به میزان یک قرص در روز (۴۰۰ میکرو گرم )سه ماه قبل از حاملگی و در مراحل آغازین بارداری ،باعث کاهش خطر نقایص لوله عصبی می شود.این زنان باید تحت نظر پزشک متخصص بوده، به منظور جلوگیری از ناهنجاری در جنین قندخون آنها باید به شرح ذیل باشد:
قبل از بارداری
● قندخون ناشتا بین ۷۰ تا ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر
● یکساعت پس از غذا کمتر از ۱۴۰ میلی گرم در دسی لیتر
● دو ساعت پس از غذا کمتر از ۱۲۰ میلی گرم در دسی لیتر
◊ در طی بارداری:
● قندخون ناشتا و کنترل شده بین ۶۰ تا ۹۰ میلی گرم در دسی لیتر
● یکساعت پس از غذا بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلی گرم در دسی لیتر
● دو ساعت پس از غذا بین ۶۰ تا ۱۲۰ میلی گرم در دسی لیتر
◊ برای کنترل قندخون در بارداری موارد زیر اهمیت بسیار دارد:
● رژیم غذایی مناسب
● اندازه گیری قندخون بطور مرتب
● ورزش و فعالیت بدنی
● نحوه برخورد با افت ناگهانی قندخون
● تزریق انسولین
◊ طبقه بندی دیابت بارداری
کلاس A1 : گلوکز خون ناشتا کمتر از ۱۰۵ میلی گرم در دسی لیتر، گلوکز ۲ ساعت پس از غذا کمتر از ۱۲۰ میلی گرم در دسی لیتر، درمان با رژیم غذایی
کلاس A2 : گلوکز خون ناشتا مساوی و بیش از ۱۰۵ میلی گرم در دسی لیتر، گلوکز ۲ ساعت پس از غذا مساوی و یا بیش از ۱۲۰ میلی گرم در دسی لیتر، درمان با انسولین
◊ رژیم غذایی و تغذیه :
رژیم غذایی زنان مبتلا به دیابت بارداری مانند بارداری طبیعی است و میزان کالری مصرفی بر اساس وزن (افراد کم وزن ۳۸ کیلوکالری به ازای هر کیلو وزن بدن در روز ) و ( افراد با وزن مناسب ۳۰ کیلوکالری به ازای هر کیلو وزن بدن) تنظیم میگردد. به طور کل افزایش وزن مطلوب در دوران بارداری ۱۲ تا ۱۴ کیلوگرم میباشد.
◊ برای نگه داشتن میزان قندخون در حد نرمال توصیههای ذیل کمک کننده خواهد بود:
۱٫ از خوردن مواد قندی و غذایی که مواد قندی مصنوعی دارند خودداری کنید ( قند ، شکر ، شیرینی)
۲٫ از مواد غذایی کم چرب استفاده کنید
۳٫ از میوهجات و سبزیجات تازه استفاده کنید
۴٫ مواد غذایی باید شامل کربوهیدراتها ۴۰% ( نان سبوس دار) پروتئین ۳۰% ( گوشت و پنیر) و چربی ۳۰% باشد.
۵٫ قبل از خواب، غذایی شامل پروتئین و کربوهیدراتهای مختلط بخورید.
۶٫ حدود ۳۰ گرم پروتئین مانند ماهی یا گوشت در روز مصرف کنید
۷٫ مصرف کربوهیدراتها درصبح قندخون را نرمال نگه میدارد.
ورزش:
برنامه مناسب ورزشی در کنترل میزان قند خون در زنان دیابتیک موثر است بطور متوسط ورزش ۴ بار در هفته و هر بار به مدت ۴۰-۳۵ دقیقه با فواصل استراحت۵ دقیقهای مفید است.
ورزشهایی مانند پیاده روی، حرکات نرمشی و دوچرخه سواری در اوایل حاملگی بسیار مفید هستند. در این دوران ورزش باید با حرکات بالاتنه همراه باشد و از ورزشهایی که به ناحیه شکم فشار وارد میکند خودداری شود. همچنین ورزش در طی دوران بارداری نباید برای کاهش وزن باشد. البته در ۱۰ الی ۲۵ درصد زنان، ورزش و رژیم غذایی کافی نیست و باید انسولین تزریق شود
* روشهای جلوگیری از حاملگی در دیابت آشکار :
● بهترین روش : بستن لولههای رحمی (T.L ) یا وازکتومی همسر
● کاندوم – دیافراگم
● داروهای هورمونی : فقط پروژسترون خوراکی یا تزریقی DMPA
● قرص پیشگیری از بارداری LD : با کمترین دوز استروژنی در افرادیکه بیماری عروقی یا سابقه بیماری ایسکمیک قلبی ندارند.
* توجه : استفاده از IUD در افراد دیابتی احتمال افزایش عفونتهای لگنی را به همراه دارد
تهیه و تنظیم: طاهره ثابت مرزوقی
زیر نظر: دکتر فریبا نبئی، متخصص زنان و زایمان
منبع خبر : مرکز بهداشت و درمان دانشگاه تهران