دانلود كتب و نرم افزار دارويي
بخش های اصلی سایت
لیست موضوعات سایت
لیست مطالب براساس بازدید
آمار بازدیدها ، آنلاین ها و ...
شیر و فرآوردههای آن به عنوان یکی از مهمترین گروههای غذایی از ارزش غذایی بسیار بالا برخوردار است. در هرم راهنمای غذایی شیر و فرآوردههای آن به عنوان یکی از گروههای اصلی غذایی در نظر گرفته شده است.
شیر و فرآوردههای آن به دلیل داشتن مواد مغذی با ارزش باید روزانه در برنامه غذایی همه گروههای سنی قرار گیرد.
اهمیت گروه شیر و لبنیات:
غذاهای این گروه بهترین منبع تأمین کلسیم، ویتامین ب ۲، پروتئین، ویتامین ب و ویتامین آ میباشند.
۱- تنها غذای طبیعی و کامل.
۲- غنی از پروتئین و اسیدهای آمینه ضروری.
۳- سرشار از کلسیم و فسفر.
۴- منبع ویتامینهای آ و ب ۲٫
نقش گروه شیر و لبنیات:
۱- در رشد استخوانها.
۲- محکم شدن استخوانها و دندانها.
۳- افزایش بهره هوشی.
۴- سلامت پوست.
مواد غذایی این گروه:
شامل: شیر، ماست، پنیر، کشک و بستنی میباشد.
میزان توصیه شده روزانه از مواد غذایی گروه شیر و لبنیات به تفکیک گروههای سنی:
۱- کودکان پیش دبستانی ۳ – ۲ واحد.
۲- کودکان دبستانی ۳-۲ واحد.
۳- نوجوانان سن بلوغ ۴-۳ واحد.
۴- بزرگسالان ۳-۲ واحد.
۵- زنان بارده شیرده ۴-۳ واحد.
۶- سالمندان ۳-۲ واحد.
یک واحد از گروه شیر و لبنیات شامل:
یک لیوان شیر یا یک لیوان مسات یا یک لیوان کشک یا نصف لیوان بستنی یا ۴۵ تا ۶۰ گرم پنیر می باشد. به طور کلی همه اقشار جامعه در هر سنی که باشند به شیر و فرآوردههای آن نیاز دارند ولی میزان نیاز روزانه برای گروههای مختلف سنی متفاوت است.
به طوریکه کودکان و نوجوانان به دلیل اینکه در مرحله رشد سریع قرار دارند برای رشد استخوانها و ساخت بافتهای جدید به شیر و فرآوردههای لبنی بیشتری نیاز دارند.
زنان باردار و شیرده نیز به دلیل رشد جنین و شیردهی به شیر و فرآوردههای لبنی بیشتری نیاز دارند.
عوارض ناشی از عدم مصرف شیر و فرآوردههای آن:
مهمترین عوارض ناشی از عدم مصرف شیر و جایگزینهای آن، کمبود کلسیم میباشد. به طوریکه کمبود کلسیم باعث میشود افراد در سنین بالاتر مبتلا به پوکی و درد استخوان شوند و در افرادی که در مرحله رشد قرار دارند مانند کودکان کمبود کلسیم باعث تأخیر رشد آنان خواهد شد.
توجه: مصرف روزانه ۲ لیوان شیر برای بالغین: ۵۰ درصد پروتئین روزانه، بیش از ۵۰ درصد کلسیم روزانه و مقادیر قابل توجهی از ویتامینهای «آ» و «ب» و «د» را تأمین میکند.
جایگزینهای شیر:
ماست:
۱- مهمترین فرآوردههای تخمیری شیر.
۲- سرشار از پروتئین و کلسیم.
۳- بهترین جایگزین شیر.
۴- حاوی تمام مواد مهم موجود در شیر.
کسانی که در اثر مصرف شیر دچار ناراحتیهای گوارشی (اسهال، دل درد و …) میشوند، ( و اصطلاحاً دچار عدم تحمل لاکتوز میباشند) با مصرف تدریجی شیر آنزیم لاکتوز مجدداً در بدن ساخته میشود و تحمل مصرف شیر را خواهند داشت.
بهترین جایگزین برای کسانی که به دلیل عدم تحمل لاکتوز شیر، نمیتوانند شیر بخورند، استفاده از فرآوردههای تخمیری شیر به ویژه ماست و … می باشد.
پنیر:
۱- با ارزشترین فرآورده شیری.
۲- سرشار از پروتئین مورد نیاز بدن. (یک واحد پنیر از نظر ارزش پروتئینی، جایگزین یک واحد گوشت میباشد)
۳- منبع کلسیم، فسفر و ویتامینها.
مصرف انواع نان با پنیر، منبع خوبی از انرژی و پروتئین خواهد بود.
دوغ:
۱- بهترین نوشیدنی جایگزین نوشابههای قندی.
۲- دارای حداقل ۵۰ درصد خواص ماست.
۳- هر دو لیوان دوغ معادل یک لیوان شیر یا ماست میباشد.
توصیه میشود ترجیحاً از دوغهای کم نمک استفاده شود.
بستنی:
بستنی که با شیر پاستوریزه تهیه شده باشد منبع خوبی از کلسیم است و به عنوان یکی از جایگزینهای شیر میباشد.
بستنی به عنوان میان وعده به ویژه برای کودکان و دانشآموزان، بخشی از کلسیم مورد نیاز کودکان این سنین را تأمین میکند.
بستنی یکی از مهمترین منابع تولید انرژی است به علاوه منبع غنی از ویتامینهای ضروری مثل: ویتامین «آ»، «ب۱»، «ب۲» است.
زمان نگهدای فرآوردههای لبنی:
۱- شیر پاستوریزه:
- در دمای یخچال در فصل گرما ۴۸ ساعت.
- در دمای یخچال در فصل سرما ۷۲ ساعت.
توصیه میشود:
از شیر غیر پاستوریزه استفاده نشود و در صورت استفاده از شیرخام تازه باید به مدت حداقل ده دقیقه جوشیده شود.
شیر پاستوریزه نباید منجمد (یخ بزند) شود و نباید مجدداً جوشانده شود.
۲- شیر استریل:
- قبل از باز شدن در دمای محیط و در سایه قابل نگهداری میباشد.
- هنگام بازشدن بسته باید مانند شیر پاستوریزه مصرف شود یعنی در یخچال نگهداری شده و تا ۴۸ ساعت مصرف شود.
دستور تهیه دو نمونه غذایی که با شیر یا فرآوردههای آن درست میشود:
سوپ جو
مواد لازم:
جو پرک: ۱ لیوان / شیر پاستوریزه: ۳ لیوان / آرد: ۱ قاشق غذاخوری/ کره: ۱۰۰ گرم/ نمک: به مقدار کم.
طرز تهیه:
جو را کاملاً پخته و میگذاریم آب آن نسبتاً کم و غلیظ شود کره را ذوب کرده آرد را در آن حل میکنیم و سپس شیر را به آن اضافه کرده و هم میزنیم. جو پخته شده را داخل آن میریزیم و میگذاریم تا کمی غلیظ شود. سپس کمی نمک به آن اضافه کرده و زمانی که سوپ کاملاً جا بیفتد. قابل مصرف خواهد بود.
ارزش غذایی سوپ جو تهیه شده: ۸۰۰ کیلوکالری انرژی/ ۸۵۰ میلی گرم کلسیم / ۳۵ میلیگرم پروتئین.
آش دوغ
مواد لازم:
دوغ: ۱ لیتر (۴ لیوان)/ سبزی آش: ۱ کیلو/ برنج خرد: نصف پیمانه/ لپه پخته: ربع پیمانه/ سیرتازه یا سیر خشک: ۱ ساقه/ آب مرغ: ۱ لیوان /نمک: ۱ قاشق چایخوری/ فلفل سیاه: نصف قاشق چایخوری/ پیاز داغ برای تزئین: مقدار کم/ نعناء داغ برای تزئین: مقدار کم.
طرز تهیه:
برنج و لپه رااز قبل خیس کنید آب اضافه آن را خالی نمایید و آن را بپزید، بعد از مدتی سیر تازه را با سبزی آش خرد شده درون آن بریزید تا بپزد. سپس دوغ را اضافه کرده روی حرارت ملایم به مدت ۱۰ دقیقه به هم بزنید، کمی نمک و فلفل نیز اضافه کنید تا قوام بیاید. اکنون آش دوغ قابل مصرف میباشد، برای تزیین کمی نعنا، داغ و پیاز داغ به آن اضافه کنید.
ارزش غذایی آش دوغ تهیه شده: ۹۰۰ کیلوکالری انرژزی/ ۴۰ گرم پروتیئن / ۶۰۰ میلیگرم کلسیم.
منبع خبر: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی