کلیاتی بر مارگزیدگی و مارهای سمی ایران | پايگاه دارويي

دریافت فایل

دانلود كتب و نرم افزار دارويي

منوی اصلی

بخش های اصلی سایت

دسته بندی ها

لیست موضوعات سایت

مطالب پربازدید

لیست مطالب براساس بازدید

اطلاعات دارویی فارسی - 21,484
دانلود(دریافت فایل) - 17,788
دانلود کتاب خواص گیاهان دارویی - 10,311
والپروات سدیم( Valproate Sodium ( Orlept - 7,464
قیمت دارو (مهر ۹۰/۰۷/۰۹) - 7,350
aesculus - 5,561
آدرس اینترنتی شرکت های تولیدی ،وارداتی وپخش دارو - 5,362
Latest New Drug Applications - 4,723
موضوعات ومقالات علمی - 4,062
تداخلات دارویی و غذایی ۱ - 3,336

لینک همکاران

ثبت لینک سایت شما

اطلاعات آماری

آمار بازدیدها ، آنلاین ها و ...

افراد آنلاین : 8
ورودی گوگل امروز : 181
تعداد کل مطالب : 2228
تبادل لینک با : 116 سایت
بازدید امروز : 521
بازدید دیروز : 941
بازدید این هفته : 2420
بازدید این ماه : 6759
بازدید کل : 273812
تعداد نظرات : 552
ارسال روزانه : 0.14
نظرات روزانه : 0.04

کلیاتی بر مارگزیدگی و مارهای سمی ایران

admin، بهمن ۲۸, ۱۳۸۸
878 بازدید
مسموميت, مقالات

مارها معمولاً انسان را مورد تهاجم قرار نمی دهند مگر در مواردی که توسط انسان تهدید یا اذیت شوند. آنها قبل از حمله بوسیله ی نشان دادن دندان هایشان، در آوردن صدای هیس و قرار گرفتن بشکل S به انسان ها هشدار می دهند. محل گزیدگی یک مار غیرسمی بصورت یک ردیف دندان و محل گزیدگی مارهای سمی بصورت دو دندان نیش می باشد. محل گزیدگی در طی ۱۵ دقیقه دردناک، متورم و بی حس می شود. زهر این موجودات می تواند باعث بروز دردهای عضلانی، تاری دید، خواب آلودگی و گرفتگی فک شود. بسیاری از مارها پس از گزیدن زهر خود را وارد بدن انسان نمی کنند، زیرا ترجیح می دهند از آن در مورد شکارشان استفاده کنند. در این مقاله پس از توضیح راه های پیشگیری از بروز مارگزیدگی و کمک های اولیه پس از آن، به توضیحات کوتاهی در مورد مارهای سمی ایران می پردازیم.

راه های پیشگیری از بروز مارگزیدگی:

- بیشتر مارگزیدگی ها در مواردی رخ می دهد که فرد سعی در آزار یا کشتن مار دارد. از تحریک مارها بپرهیزید!

- مارها در ماه های گرم سال بیشتر در طی شب فعال هستند و در مواقع خنک، روزها بیرون می آیند. از زمان اوج فعالیت مارها آگاهی داشته باشید!

- از قرار دادن دست و پای خود در شکاف سنگها، پشته های چوب و علف های بلند بپرهیزید. مراقب باشید دست و پای خود را کجا قرار می دهید!

- تلقیح سم بصورت رفلکسی تا چند ساعت پس از مرگ مارها نیز می تواند رخ دهد. گزیدگی با مارهای مرده نیز می تواند رخ دهد، از آنها بپرهیزید!

- چنانچه در محل زندگی شما مار وجود دارد روشنایی در شب می تواند از احتمال بروز مارگزیدگی بکاهد. در خارج از خانه ی خود وسایل روشنایی نصب کنید!

کمک های اولیه پس از مارگزیدگی:

- خونسردی خود را حفظ کنید. تمامی مارها سمی نیستند.

- مصدوم را خوابانده و گرم نگهدارید.

- اگر بیمار انگشتر دارد آنرا خارج کنید.

- عضو گزیده شده را بی حرکت و پایین تر از سطح قلب نگهدارید.

- از الکل و سایر داروها استفاده نکنید.

- به مصدوم اطمینان خاطر دهید.

- منتظر بروز علایم نمانید و مصدوم را در اسرع وقت به مرکز درمانی منتقل کنید.

- از بریدن و مکیدن محل گزیدگی جداً بپرهیزید زیرا می تواند سبب بروز عفونت باکتریایی بشود.

- از قرار دادن یخ در محل گزیدگی و استفاده از تورنیکت خودداری کنید. همچنین بالای محل گزیدگی را نبندید، زیرا زهر یکسری از مارها اثر تخریب بافت موضعی دارند و با کم کردن سرعت پخش شدن زهر این تخریب تشدید خواهد شد.

- سعی کنید شکل ظاهری مار را بخاطر بسپارید. این مسئله می تواند جهت شناسایی دقیق مار و بکاربردن درمان صحیح کمک کننده باشد. هرگز سعی نکنید مار را بگیرید.

- در مواردی که آلودگی چشم رخ داده است، شستشوی سریع بایستی انجام گیرد. چشم آلوده را با آب با فشار کم و خنک برای حداقل ۱۵ دقیقه بشویید. از ورود آب آلوده شده به چشم سالم مصدوم جلوگیری کنید.

مارهای سمی ایران:

مارهای سمی ایران شامل خانواده های Crotalidae، Viperidae، Elapidae و Hydrophidae(مارهای دریایی) می باشد. همچنین خانواده Opisthoglypha مارهای نیمه سمی ایران را تشکیل می دهد.

برخی نشانه های کلی سمیت مار: دو دندان زهری توخالی در فک بالا دارند که بصورت ثابت یا متحرک است. چشم بیضی دارند (بجز مار مرجانی که علیرغم سمی بودن چشم گرد دارد). سر این مارها غالباً مثلثی شکل و ناحیه گردن کاملاً مشخص است.

مارهای سمی ایران شامل موارد زیر است:

کفچه مار کک مار

کبری (مار زنگی) مار شاخدار

مار دریایی (اسچیتوزا) افعی زنجانی

مار دریایی (سیانوسینکتوز) مار شاخدار ایرانی

مار دریایی (گراکلیس) افعی دماوندی

مار دریایی (لاپموئیدز) گرزه مار

مار دریایی (اورناتوس) افعی تکابی

مار دریایی (اسپیرالیس) افعی خوی

مار دریایی (کورتس) افعی البرزی

مار دریایی (پلاتروس) افعی ارومیه ای

افعی شاخدار خوزستانی افعی قفقازی

مارهای نیمه سمی:

در ادامه به معرفی تعدادی از مارهای سمی ایران و عوارض ناشی از بروز گزیدگی توسط آنها می پردازیم:

۱٫ کفچه مار (Naja oxiana، Cobra)

مشخصات ظاهری: مردمک چشم گرد و متمایل به بیضی، بدن به رنگ زرد تیره یا قهوه ای کم رنگ ، قهوه ای تیره یا خاکستری متمایل به سیاه ، بدون خال یا نقوش مشخص ، دارای یک یا چند حلقه تیره رنگ در قسمت قدامی سطح شکمی.

زیستگاه : صخره‌ها ، لای سنگها ، بوته‌ها ، علفزارها.

انتشار جغرافیایی: مناطق مجاور دریای خزر ، ترکمنستان ، ازبکستان ، تاجیکستان ، افغانستان ، ایران ، کشمیر ، پنجاب ، شمال و شمال شرقی بلوچستان.
پراکندگی : استانهای خراسان ، مازندران ، گلستان ، سمنان .

گزیدگی: اثر عمده آن سمیت عصبی ست که با علائم ضعف، خواب آلودگی و اختلال در بلع و تنفس و بسرعت بروز می کند.

۲٫ مار زنگی (Walterinnesia aegyptia، Desert Black Snake)

مشخصات ظاهری: سر و گردن مشخص ، چشم کوچک و مردمک آن گرد، رنگ بدن در سطح پشتی قهوه ای تیره و سیاه رنگ یکنواخت ، سطح شکمی قهوه ای تیره متمایل به سیاه . حداکثر طول ۱۱۷ سانتیمتر ، دم ۱۷ سانتیمتر.

زیستگاه : مناطق صخره ای ، تپه ماهورهای شنی ، لای سنگها و بوته‌ها

انتشار جغرافیایی : مصر ، فلسطین ، اسراییل ، لبنان ، سوریه ،‌عراق ، ایران ،‌کویت ، اردن ، عربستان.

پراکندگی : استانهای خوزستان ، فارس ، کرمانشاه ، بوشهر.

گزیدگی: در محل گزیدگی درد موضعی و تورم رخ می دهد. علایم عمومی شامل ضعف، سردرد، تهوع، استفراغ می باشد.

۳٫ افعی شاخدار خوزستانی (Cerastes cerastes gasperetti، Desert Horned Viper)

مشخصات ظاهری: سر پهن و به شکل گرز با پولکهای کوچک تیغه دار و به اندازه‌های متفاوت ، چشم کوچک و مردمک آن عمودی ، سوراخ بینی درون یک پولک کوچک ، در سطح بالای ناحیه چشم دارای شاخ یا بدون شاخ ، بدن به رنگ شنی ، زرد قهوه ای یا خاکستری ، دارای ۴ تا ۶ سری خال قهوه ای ، دو سری از خالهای میانی به هم پیوسته و به شکل خطوط قهوه ای ،‌پشت چشمها و در دو طرف قسمت خلفی سر دارای دو خط قهوه ای تیره ، سطح شکمی سفید متمایل به زرد و انتهای دم گاهی سیاه . حداکثر طول ۷۵ سانتیمتر ، دم ۸ سانتیمتر .

زیستگاه: مناطق شنی ، صحراها.

انتشار جغرافیایی: شبه جزیره عربستان، کویت، عراق سوریه، اردن، جنوب غربی ایران (الباجی، اهواز)

پراکندگی: استان خوزستان (الباجی نزدیک به اهواز)

گزیدگی: درد در محل گزیدگی، تورم و در بعضی موارد نکروز. عوارض سیستمیک شامل تهوع، استفراغ، خونریزی های زیرپوستی، وجود خون در ادرار و اختلالات انعقادی می باشد.

۴٫ مار جعفری (Echis carinatus sochureki، Saw-scaled Viper)

مشخصات ظاهری: پوزه پهن و کوتاه ، سر و گردن کاملا مشخص ، سر کمی باریک و مثلثی شکل ، پولکها تیغه دار ،‌مردمک چشم عمودی ،رنگ بدن خاکستری نقره ای ، شنی ، زرد ،‌قهوه ای خاکستری متمایل به آجری ، در سطح جانبی دارای خط سفید زیگزاک همراه با لکه‌های سفید با کناره‌های تیره متمایل به سیاه ، در ناحیه خلفی سر دارای دو لک یا خط سفید صلیبی شکل ، سطح شکمی روشن یا سفید گاهی با خالهای کوچک قهوه ای روشن یا تیره یا سیاه، حداکثر طول ۹۸ سانتیمتر ، دم ۷ سانتیمتر .

زیستگاه : مناطق شنی ، صخره ای ، خاک رسی ،‌بوته زارها ، زیر تخته سنگها ، معمولاً از مناطق باتلاقی و جنگلی دوری می کنند.

انتشار جغرافیایی : هندوستان ، پاکستان ، ایران ، افغانستان ، عراق ، شمال آفریقا و از جنوب تا مناطق شمالی کنیا ، اوگاندا ، غنا ،‌کامرون ، کشور‌های متحده امارات ،‌ عربستان ، عمان .

پراکندگی: استانهای سمنان ، خراسان ، سیستان و بلوچستان ، فارس ،‌کرمان ، هرمزگان ، خوزستان، یزد، بوشهر، ایلام.

گزیدگی: در حدود ۸۰% موارد درد و ادم رخ می دهد ولی ادم معمولاً بیشتر از نصف عضو گزیده شده را درگیر نمی کند. بزرگ و حساس شدن غدد لنفاوی شایع است. نشانه بارز گزیدگی مار جعفری خونریزی خودبخودی ست. علت عمده مرگ خونریزی مغزی می باشد. زهر این مار سبب بروز اختلالات انعقادی شده که سبب می شود خون توانایی لخته شدن را از دست بدهد.

۵٫ کک مار (Eristicophis mcmahoni، McMahon’s viper)

مشخصات ظاهری: سر پهن بزرگ ، ناحیه گردن کاملا مشخص ، بدن به رنگ خاکستری روشن ، دارای ۲۰ تا ۲۵ ردیف خال سیاه کوچک در سطح جانبی ، خالهای بدن بطور کامل یا ناقص به وسیله یک ردیف خالهای کوچکتر محصور ، حداکثر طول ۷۰ سانتیمتر ، دم ۶ سانتیمتر .

زیستگاه : مناطق صحرایی ، ماسه‌ها .

انتشار جغرافیایی : مناطق صحرایی شمال غربی بلوچستان ، ایران ، پاکستان ، افغانستان .

پراکندگی : (استان سیستان و بلوچستان) فقط یک نمونه از زابل در راه زاهدان و چندین نمونه از مرز ایران و پاکستان مطالعه شده است.

گزیدگی: تورم در محل، سنکوپ، بثورات پوستی، درد شکمی، اختلال در لمس، ضعف خفیف، اختلال در تنفس و سختی در بلع و باز کردن چشم ها گزارش شده است.

۶٫ مار شاخدار (Pseudocerastes persicus ، Persian Horned Viper)

مشخصات ظاهری : پوزه کوتاه ، سر پهن و نسبت به گردن کاملا مشخص ، مردمک چشم عمودی ، پولکهای سطح فوقانی سر کوچک و تیغه دار ، دارای دو زائده شاخی شکل در قسمت بالای چشم ، رنگ بدن مختلف، خاکستری یا قهوه ای روشن یا خاکستری متمایل به سربی یا آبی، سطح پشتی با چهار سری خال درشت تیره که دو سری از خالهای میانی آن به شکل زیگزاک و تیره رنگ ، در دو طرف سر تا زیر چشم دارای دو خط مورب قهوه ای تیره ، سطح شکمی زرد روشن و گاهی سفید با خالهای ریز تیره رنگ ، سطح جانبی با یک سری خال قهوه ای تیره ، گاهی با رنگهای گفته شده متفاوت ، حداکثر طول ۱۱۶ سانتیمتر ، دم ۱۳ سانتیمتر .

زیستگاه : مناطق شنی ، صخره ای ، بوته زارها ، زیر تخته سنگها.

انتشار جغرافیایی : ایران ، پاکستان ، افغانستان ، عمان ، عراق.

پراکندگی : استانهای خراسان ، سیستان و بلوچستان ، کرمان ، یزد ، اصفهان ، فارس ، سمنان ، مرکزی ، خوزستان ، زنجان ، تهران ، قم ، هرمزگان (بندر عباس).

گزیدگی: احتمالا تنها سبب بروز عوارض موضعی می شود.

۷٫ گرزه مار (Vipera lebetina obtusa )

مشخصات ظاهری: گردن کاملا مشخص ، سر مثلثی شکل با پولکهای ریز ، مردمک چشم عمودی ، پوزه گرد ، رنگ بدن متفاوت و بیشتر به رنگ خاکستری روشن یا تیره یا نقره ای متمایل به سیاه ، ساده و یکنواخت یا با خالهای متفاوت ، خالها گاهی به شکل دایره‌های ناقص یا کامل متمایل به قرمز آجری یا زرد زیتونی همراه با خالهای کوچک تیره ،‌دارای خط پهن قهوه ای تیره در دو طرف گردن و به سمت قسمت خلفی چشم ممتد ، سطح پشتی بعضی نمونه‌ها به رنگ قهوه ای روشن یا خاکستری با خطوط قهوه ای تیره و لکه‌های قرمز آجری ، امتداد این نقوش از ناحیه گردن تا انتهای دم ، سطح شکمی سفید یا زرد روشن و گاهی با خالهای سیاه و سفید.حداکثر طول ۱۶۸ سانتیمتر ، دم ۲۰ سانتیمتر.

زیستگاه : کوهستانها ، لای سنگها و بوته‌ها ، تپه ماهورها ، علفزارها .

انتشار جغرافیایی :‌قبرس ، جزایر دریای مدیترانه ، شمال آفریقا ، خاورمیانه ، کشمیر ، افغانستان ، بلوچستان ، زیر گونه (Obtusa) ابتوزا از ناحیه قفقاز تا لبنان ، شوروی سابق (داغستان ، مناطق مجاور قفقاز) ترکیه ، عراق ، ایران ، پاکستان و شمال هند انتشار دارد .

پراکندگی : استانهای آذربایجان شرقی و غربی ، اردبیل ، زنجان ، مرکزی ، تهران ، کردستان ، همدان ، لرستان ، کرمانشاهان ، خوزستان ، اصفهان ، فارس ،‌گیلان ، مازندران ، گلستان ، خراسان ، سمنان ، قزوین ، قم .

گزیدگی: درد در محل گزیدگی و تورم ممکن است شدید و همراه با خونریزی زیر پوستی، بزرگ و حساس شدن غدد لنفاوی، وجود تاول و گاهاً تخریب بافتی باشد. عوارض سیستمیک شامل تهوع، استفراغ، افزایش ضربان قلب و در موارد شدید شوک و خونریزی سیستمیک می باشد.

افعی البرزی (Vipera ursinii eriwanensis)

مشخصات ظاهری: پوزه گرد و باریک و انتهای فوقانی آن پهن ، چشم کوچک و معمولاً کوچکتر از پولک بینی ، بدن به رنگ قهوه ای خاکستری ، زرد متمایل به قهوه ای روشن یا تیره متمایل به سیاه یا قهوه ای تیره متمایل به قرمز آجری ، سطح پشتی دارای یک ردیف خال بیضی شکل و گاهی بهم پیوسته و به شکل خط زیگزاک در امتداد بدن ، سطح جانبی دارای دو یا سه سری خال کوچک قهوه ای تیره ، دارای یک خط تیره بین قسمت خلفی چشم و گوشه دهان ، سطح شکمی و زیر دم دارای خالهای ریز سیاه و سفید.

زیستگاه : مناطق ییلاقی ، جلگه‌ها ، کوهستانها ، علفزارها ، نیزارها .

انتشار جغرافیایی : مناطق مجاور قفقاز ، کوههای طالش و البرز ، شوروی سابق ،‌ازبکستان.

پراکندگی : استانهای تهران ،‌مازندران ، زنجان ،‌آذربایجان شرقی و غربی .

گزیدگی: تورم احتمالاً تنها در محل گزش رخ می دهد. تهوع، استفراغ، اسهال و دردهای شکمی عوارض سیستمیک شایع می باشند. افت فشارخون، اختلالات انعقادی و خونریزی های سیتمیک در موارد شدید رخ می دهند.

*برخی اطلاعات و همچنین تصاویر از سایت بیابان ها و کویرهای ایران برداشت شده است.

اشتراک گذاری :