دریافت فایل

دانلود كتب و نرم افزار دارويي

منوی اصلی

بخش های اصلی سایت

دسته بندی ها

لیست موضوعات سایت

مطالب پربازدید

لیست مطالب براساس بازدید

لینک همکاران

ثبت لینک سایت شما

اطلاعات آماری

آمار بازدیدها ، آنلاین ها و ...

  • افراد آنلاین : 0
  • ورودی گوگل امروز :
  • تعداد کل مطالب : 2363
  • تبادل لینک با : 116 سایت
  • بازدید امروز : 2551
  • بازدید دیروز : 1339
  • بازدید این هفته : 2551
  • بازدید این ماه : 43163
  • بازدید کل : 2126100
  • تعداد نظرات : 785
  • ارسال روزانه : 0.14
  • نظرات روزانه : 0.05

خانواده هسته اولیه تشکیل جوامع انسانی است. خانواده سالم بنیان گذار جامعه سالم بوده و انسان سالم محور توسعه پایدار ملت ها است. سلامت نه فقط سلامت جسمانی بلکه سلامت اجتماعی و روانی را نیز شامل می شود. برای حصول به سلامت در همه ابعاد آن ، تلاش گسترده‌ای ضروری است که کار یک سازمان و نهاد به تنهایی نیست بلکه عزم جزم سازمان های مختلف مرتبط و همکاری و تلاش آحاد مردم را با این سازمان ها می طلبد.

در آستانه روز جهانی مبارزه با دخانیات هستیم و براساس شعار امسال (۲۰۱۱) سازمان جهانی بهداشت شعار سال جاری «اجرای کامل قوانین کنترل دخانیات راهی بسوی سلامت همگانی » اعلام شده است. براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، ۲۰% از یک میلیون سیگاری در جهان را زنان تشکیل می دهند و در بعضی از کشور های جهان، شمار زنان سیگاری رو به افزایش نهاده است. صنایع دخانی درصدد هستند زنان را هدف هجوم تبلیغات فریبنده و جذاب خود قرار دهند تا بتوانند آن ها را به عنوان مصرف کننده جدید جایگزین کسانی که جان خود را زودهنگام براثر عوارض مصرف سیگار از دست داده اند، نمایند. در بعضی از کشور ها تعداد زنان و دختران مصرف کننده مواد دخانی به اندازه تعداد مردان مصرف کننده رسیده است.

در کشور ما خوشبختانه با تصویب قانون جامع کنترل ومبارزه ملی بادخانیات در مجلس محترم شورای اسلامی بتاریخ ۱۱/۷/۱۳۸۵ وآیین نامه اجرایی مصوب هیات محترم دولت درتاریخ ۹/۷/۱۳۸۶ ابزار مناسبی برای محافظت از جان همه احاد جامعه در برابر آسیب ها ،خطرات گسترده ومرگ های زود رس فراهم شده است.

 

انواع مواد دخانی و زمینه های گرایش به آن :

مواد دخانی فقط منحصر به سیگار نیست و در واقع هر ماده و یا فرآورده ای که تمام یا بخشی از ماده خام تشکیل دهنده آن، گیاه توتون و یا تنباکو یا مشتقات آن باشد جزو دخانیات محسوب شده و خطرات مصرف سیگار را دارد. بنابراین پیپ و یا قلیان و یا انفیه و یا شبه آن ها  نیز جزو مواد دخانی محسوب می شوند.

مواردی که نوجوانان و جوانان و بخصوص زنان و دختران جوان را به سمت مصرف مواد دخانی سوق می دهد و جزیی از ترفندهای صنایع دخانی برای جذب مصرف کننده بیشتر است شامل موارد زیر است: احساس جذاب شدن، مورد توجه بودن، مستقل شدن، بزرگ شدن، اجتماعی شدن، پذیرفته شدن توسط همسالان (فشار همسالان)، الگو گرفتن از هنرپیشه ها، باورهای غلط (مثل اینکه سیگار کشیدن موجب رفع عصبانیت، رفع خستگی، رفع دلشوره و اضطراب، تقویت ذهن و هضم غذا می شود)، ساده انگاری در مورد مصرف قلیان به عنوان یک ماده دخانی کم خطرتر از سیگار .

متاسفانه موارد زیر نیز به این افزایش مصرف، دامن می زند:

۱-      عرضه روزافزون و شایع مواد دخانی (قلیان) در اماکن تفریحی و رستوران ها و قهوه خانه ها

۲-      تبلیغات فریبنده در مورد قلیان و تنباکوهای میوه ای و معطر

۳-      تغییر مصرف قلیان از فرم سنتی در سنین بالا به فرم مدرن (میوه ای و …) در سنین پایین و استفاده از آن بعنوان وسیله تفریحی

۴-      در دسترس بودن و یا قیمت پایین انواع مواد دخانی

۵-      مصرف سیگار و دیگر مواد دخانی توسط سایر افراد خانواده 

۶-      وجود تنش و ناهنجاری های خانوادگی، خانواده های بی ثبات، نبود حمایت های خانوادگی

۷-      قبیح نبودن و ناپسند نبودن مصرف دخانیات در اذهان عمومی (چگونگی درک افکار عمومی از مصرف دخانیات)

۸-      نداشتن «مهارت های زندگی»  لازم برای مقابله با استرس ها و ناملایمات زندگی از جمله مهارت «نه» گفتن

۹-      وضعیت اقتصادی و معیشتی نامناسب

۱۰-   نداشتن اعتماد به نفس

 

این ها همه و همه دست به دست هم داده و منجر به بروز پدیده جدید تهدیدکننده سلامتی کشور بصورت افزایش شیوع مصرف قلیان در بین زنان و مردان، نوجوانان و جوانان به عنوان یک تفریح و تفنن شده است. این در حالیست که در بسیاری از موارد انتخاب مکان عرضه مواد دخانی توسط خانواده صورت گرفته و زمینه ساز ورود نوجوانان و جوانان به اعتیاد مواد دخانی خواهد بود. چند درصد از خانواده هایی که شاهد تفریح آنها با مصرف قلیان هستیم از این واقعیت آگاهند که هر وعده مصرف قلیان بطور متوسط معادل کشیدن ۴۰ تا ۸۰  نخ سیگار است و یا یک ساعت در معرض دود قلیان دیگران بودن، معادل مصرف ۶ تا ۸ نخ سیگار است؟

 

عوارض استعمال دخانیات:

تنباکو همراه با کاغذ و فیلتر و برخی افزودنی‌ها، مواد تشکیل دهنده اصلی سیگار هستند. سوختن این مواد با هم موجب پدید آمدن بیش از ۴۰۰۰ ماده سمی و ۸۰ ماده سرطان‌زا می‌شود. شواهد علمی نشان می‌دهد که مصرف انواع محصولات دخانی (شامل سیگار، پیپ و قلیان) به هرشکلی مضر بوده و باعث مرگ و میر و ناتوانی می‌شود. استعمال دخانیات عامل بروز ۹۰% سرطان‌های ریه، ۸۰% برونشیت مزمن و ۲۵% بیماری‌‌های ریوی است.

استعمال دخانیات و بیماری‌های قلبی عروقی– استعمال دخانیات روند اتروسکلروز یا تصلب شرایین را تسریع می‌کند. بیماری‌های قلبی عروقی، سکته‌های مغزی، بیماری‌های تنفسی و بسیاری از بیماری‌های کشنده در اثر استعمال دخانیات دیر یا زود در افراد سیگاری و افرادی که با آن‌ها زندگی می‌کنند، اتفاق می‌افتند. اتروسکلروز می‌تواند موجب باریک شدن شریان‌های پا و در نتیجه درد حین راه رفتن، لنگیدن و با ادامه مصرف دخانیات موجب گانگرن (سیاه شدن)  عضو و در نهایت قطع انگشتان پا یا اندام شود. مطالعات متعدد مشخص کرده‌اند که مهم‌ترین علت قطع اندام تحتانی، بیماری‌های عروق محیطی است که قوی‌ترین عامل خطر آن مصرف دخانیات است.

 

استعمال دخانیات و سرطان‌ها- سیگار به‌عنوان عامل بروز حداقل ۱۴ سرطان مختلف در انسان شناخته شده است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: سرطان ریه، سرطان پوست، سرطان لوزالمعده، سرطان مثانه، سرطان خون، سرطان پستان، سرطان حنجره، سرطان کبد و … 

سرطان لب،‌ زبان و دهان در اثر جویدن تنباکو حاصل می‌شوند.

استعمال دخانیات و تاثیر آن بر پوست،‌ مو و ناخن- اثرات مصرف سیگار برروی پوست موجب تیرگی و چین و چروک و پیری زودرس می‌شود. نازکی پوست و قابل رویت شدن عروق خونی، از دست رفتن چربی زیرجلدی و گود افتادگی گونه وکاسه چشم‌ها، ریزش مو با الگوی مردانه، خاکستری شدن رنگ موها و سفیدشدن زودرس‌ آن‌ها، تغییر رنگ پوستی و ایجاد لکه‌های پوستی، کاهش قدرت ارتجاعی پوست و نازک شدن صفحات ناخن‌ها از دیگر عوارض پوستی مصرف دخانیات هستند.  تغییر چهره  اخمو، خشن  و با چین و چروک فراوان که در افراد سیگاری دیده می‌شود، ‌ناشی از اثرات سمی مصرف مواد دخانی بر پوست است.

استعمال دخانیات و عوارض آن در بارداری- سیگار کشیدن در طول حاملگی موجب عوارض زیادی از جمله مرده‌زایی، ‌سقط خود بخود، مرگ جنین، مرگ در دوران نوزادی و مرگ ناگهانی نوزاد می‌شود. وزن نوزادان مادران سیگاری حدود ۲۰۰-۱۷۰ گرم کمتر از نوزادان مادران غیرسیگاری است.

 

هیچیک از اعضای بدن از عوارض زیان‌بار مواد دخانی در امان نیستند. براساس گزارش سازمان بهداشت جهانی مصرف دخانیات بطور متوسط ۱۰- ۸ سال طول عمر مورد انتظار افراد  را کاهش می‌دهد و این میزان برای افرادی که در میانسالگی فوت می‌کنند به حدود ۲۲ سال می‌رسد. بعد از ۲۰ سال سیگار کشیدن از هر ۴ نفر سیگاری یک نفر فوت می‌کند و ۳ نفر دیگر به یک بیماری ناشی از سیگار کشیدن مبتلا می‌شود و بعد از ۴۰ سال سیگار کشیدن، ۱ نفر فوت و یک نفر دیگر به بیماری ناشی از این عادت ناپسند دچار می‌شود.

 

عوارض  استنشاق تحمیلی دود مواد دخانی:

دود سیگار دارای یک ترکیب پیچیده با بیش از ۴۰۰۰ ماده سمی متفاوت است این دود دو قسمت دارد دود اولیه با هر پک از سیگار خارج شده و وارد دستگاه تنفس فرد سیگاری می‌شود. دود فرعی سیگار که از قسمت مشتعل سیگار ناشی می‌شود،  مجموع دودهای حاصل از سوختن بخش انتهایی محصول دخانی (دود ثانویه) و دودی است که فرد سیگاری به بیرون می دمد. (دود ثالثیه) غلظت بسیاری از مواد سمی موجود در دود ثانویه و ثالثیه بیش از مواد موجود در دود اولیه است، مانند مونواکسید کربن که فرد سیگاری استنشاق می کند.  

استنشاق غیرداوطلبانه دود ناشی از سوختن سیگار، به معنی سیگاری تحمیلی بودن است. زندگی با یک فرد سیگاری به‌منزله مصرف مستقیم سالانه ۸۰ نخ سیگار است. ریه‌های افراد غیرسیگاری که در کنار فرد سیگاری زندگی می‌کنند به مراتب عملکرد ضعیف‌تری از افراد سالم غیرسیگاری دارند. قرار گرفتن در معرض دود سیگار، خطر بیماری‌های تنفسی را در بالغین تا حدود ۲۵%‌ و در بچه‌ها تا حدود ۱۰۰-۵۰%‌افزایش خواهد داد.

طبق آمار سازمان بهداشت جهانی بیش از ۳۰%‌بیماری‌‌های قلبی عروقی و یک سوم بیماری‌های تنفسی در بین سیگاری‌های تحمیلی ایجاد می‌شوند. میزان بروز سرماخوردگی، عفونت گوش میانی، گلودرد، سرفه و گرفتگی صدا در کودکانی که والدین سیگاری دارند بیش از کودکان دارای والدین غیرسیگاری است.

 

دود دسته سوم دخانیات:

به تازگی مشخص شده که سموم ناشی از سوخت انواع دخانیات که به صورت دود در هوا رویت نمی شود نیز بیش از آنچه انتظار می رفت خطرناک و آسیب رسان باشد. این سموم از طریق لباس، پوست و مو و وسایل اطراف فرد سیگاری به دیگران منتقل می‌شود. به طوری که ثابت شده این اثرات حتی تا ماهها قابل پایداری و تاثیر گذاری است. به این ترتیب این عقیده که ابراز ناراحتی فردی که از بوی ناشی از سیگاری که مدتها قبل در محل کشیده شده را به حساسیت روحی و تلقین شرطی وی نسبت میدادند، رد شده و از لحاظ علمی ثابت شده که این بو هشداری است برای مغز تا هرچه سریعتر به فرد اطلاع داده و او از محل دور شود.

تازه ترین مطالعه ای که دردانشگاه ساندیگو انجام شده نشان داده حدود ۹۰ درصد نیکوتین تنباکوی دود شده به دیوار، سطوح، وسایل نرم درون خانه مانند فرش و بالش و مبلمان و نیز لباس و مو و پوست افراد می چسبد. همچنین در یک بررسی سطح کوتینین (یک متابولیت فعال نیکوتین) ادرار و موی اطفالی که والدین سیگاری دارند ولی در بیرون یا دور از کودکان خود سیگار می کشند را اندازه گیری کرده و در مقایسه آن را حدود هفت برابر کودکان با والدین غیر سیگاری ارزیابی کرده است.  البته در قسمت دیگری از تحقیق این مقدار را در کودکانی که والدینشان در کنارشان اقدام به مصرف دخانیات می کنند هشت برابر کودکانی ارزیابی کرده که والدین معتاد به سیگارشان  در منزل سیگار  نمی کشند .

عمده ترکیبات مواد دست سوم دخانیات کروم، کادمیوم، سیانید هیدروژن، بوتان، تولوئن ، آرسنیک، مونو اکسید کربن، سرب و پولونیوم ۲۱۰ می باشند. جالب و البته درد آور اینکه بعضی از این سموم بسیار کشنده و حتی برای قتل و کشتار به کار رفته است .برای مثال گاز سیانید هیدرژون در کشتارهای دسته جمعی بکار رفته و پولونیوم ۲۱۰ یک ماده رادیو اکتیو بسیار قوی و خطرناک است که بعضی سازمانهای جاسوسی آنرا برای از بین بردن قربانیان خود به کار برده اند. در ضمن یازده ترکیب سرطانزای دیگر نیز در این مواد کشف شده است.

لازم است بدانیم کودکان به چند دلیل بیشتر درمعرض عوارض این مواد سمی خواهند بود:

  • کودکان زمان بیشتری را در منزل سپری می کنند.
  • کودکان بیشتر در معرض تماس فیزیکی با بزرگسالان هستند، در آغوش کشیدن و بوسیدن کودکان توسط بزرگسالان سیگاری که حامل ذرات مضر دود دست سوم در مو ،پوست و لباس خود هستند.
  • کودکان با خصوصیت منحصر به فرد خود از جمله سینه خیز و چهار دست پا راه رفتن، بیشتر خود را در معرض سموم پخش شده در سطوح قرار می دهند
  • تنفس سریع تر کودکان به همراه در دهان بردن وسایل اطراف و دست آلوده خود، تماس با مواد سمی محیط را تشدید می کند.

 

آشنایی با برخی ازمفاد قانون :

آشنایی با قانون جامع کنترل دخانیات و آشنا کردن مردم به مفاد آن، منجر به آشنایی آنان به حقوق حقه خود شده و توان مردم را در راه مبارزه با آن افزایش می دهد و به متولیان سلامت نیز در راه کنترل و مبارزه ملی کمک شایانی خواهد کرد.

به طور مثال اگر والدین بدانند که مطابق قانون «فروش سیگار به افراد زیر ۱۸ سال ممنوع و مستوجب مجازات نقدی است» مانع از تهیه مواد دخانی توسط فرزندان زیر ۱۸ سال خود خواهند بود و چه بسا خود نیز بر این امر بر اطرافیان خود نظارت نمایند یا پیگیر مسئله از فروشندگانی که مبادرت به این کار نموده اند، باشند.

خانواده ها باید بدانند که « هر گونه تبلیغ، تشویق مستقیم و غیر مستقیم و یا تحریک افراد برای استعمال دخانیات اکیدا ممنوع است». چند درصد از  خانواده ها در فضای تبلیغات رسانه های حقیقی یا مجازی در احقاق حقوق فرزندان و زنان خود در این زمینه تلاش کرده اند؟

اگر مردم با آگاهی از استعمال تحمیلی و دود دست سوم دخانیات، بدانند استعمال دخانیات در اماکن عمومی  یا وسایل نقلیه ممنوع است، آیا بازهم حاضرمی شوند در اماکنی که دیگران دخانیات مصرف کرده اند، حاضر شوند؟ آیا باید اکثریت غیرسیگاری جامعه شامل گروههای آسیب پذیری مثل زنان و کودکان درمعرض خطر اقدامات رفتاری خطرناک اقلیت مصرف کننده مواد دخانی در جامعه قرار بگیرند؟

 

نقش خانواده ها در پیشگیری از مصرف دخانیات:

همانطور که گفته شد زمینه سازی بسیاری از رفتارهای غیربهداشتی از سنین پایین و متاثر از فرهنگ خانواده شکل می گیرد. خانواده با انتخاب تفریحات مناسب و الگوهای رفتاری سالم می تواند آینده سالم فرزندان خود را تضمین کند. برای این کار: 

  • برای حفاظت خود، خانواده و همه عزیزانمان، منزل و وسیله نقلیه خود را عاری از دخانیات کنیم.
  • از مردم بخواهیم که در اطراف ما و عزیزانمان، سیگار و هیچ گونه مواد دخانی (اعم از پیپ، قلیان و …) مصرف نکنند.
  • از عدم مصرف هر گونه مواد دخانی در مهد کودک و یا مدرسه و یا محل نگهداری فرزندانمان مطمئن شویم.
  • رستوران ها، مکان های تفریحی و  اماکن عمومی را انتخاب کنیم که عاری از دخانیات باشند.
  • اگر با فرد سیگاری زندگی می کنیم که مایل به ترک آن نیست، از او بخواهیم که خارج از فضای منزل سیگار مصرف کند. هر چند این کار مشکل مواجهه با دود تحمیلی را از بین نمی‌برد ولی آن را به میزان زیادی کاهش می‌دهد
  • فردا برای ترک سیگار دیر است همین امروز با مراجعه به کلینیک های مشاوره ترک دخانیات خود خانواده مان را از عوارض مرگبار دخانیات حفظ کنیم.
  • خدمات ترک سیگار توسط دانشگاه های علوم پزشکی در سراسر کشور ارائه می شوند. نشانی مرکز مشاوره ترک دخانیات را از نزدیک ترین مرکز بهداشتی درمانی محل سکونت خود بپرسید.

 

 راهی بزرگ در پیش داریم و باید همه با هم برای حفظ و ارتقای سلامتی جامعه و سربلندی کشورمان در کنترل و مبارزه ملی با دخانیات به پا خیزیم. مرد و زن، پیر و جوان، فقیر و غنی از صدمات دخانیات مصون نیستیم. و  باید با تلاش همگانی به این مهم دست یابیم .این کار فقط در حیطه قدرت خانواده، دولت، قانون گزاران و رهبران جامعه به تنهایی نیست. بلکه تلاش همگانی را می طلبد.

                                                                               مرکز سلامت محیط وکار

                                                                                دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات

Be Sociable, Share!
ارسال نظر
یک آواتار انتخاب کنید !

مشارکت علمی در سایت

روی تصویر کلیک کنید

فرصت های شغلی

کاریابی ابن سینا

نظرسنجی

لطفا حمایت کنید