دریافت فایل

دانلود كتب و نرم افزار دارويي

منوی اصلی

بخش های اصلی سایت

دسته بندی ها

لیست موضوعات سایت

مطالب پربازدید

لیست مطالب براساس بازدید

لینک همکاران

ثبت لینک سایت شما

اطلاعات آماری

آمار بازدیدها ، آنلاین ها و ...

  • افراد آنلاین : 7
  • ورودی گوگل امروز : 0
  • تعداد کل مطالب : 2363
  • تبادل لینک با : 116 سایت
  • بازدید امروز : 1377
  • بازدید دیروز : 1477
  • بازدید این هفته : 8659
  • بازدید این ماه : 23780
  • بازدید کل : 2604397
  • تعداد نظرات :
  • ارسال روزانه :
  • نظرات روزانه :

استخوان بافت سختی است که محتوای آن در تغییر و تحول است به طوریکه به طور مداوم توسط سلولهایی به نام استئوبلاست در حال تشکیل و توسط سلولهایی به نام استئوکلاست در حال تجزیه یا جذب است. در طی دوران کودکی و نوجوانی تشکیل استخوان غالب است و با افزایش سن، استخوانها طویل تر و قطورتر می شوند. پس از توقف رشد، بین سنین ۱۸ تا ۳۰ سالگی، حداکثر توده استخوانی (Peak Bone Mass) کسب شده است، اما ۹۰% آن در حدود سنین ۱۷ تا ۱۸ سالگی است. این روند در دخترها افزایش تدریجی دارد اما حداکثر تجمع در یک دوره ۴ ساله حدود ۱۱ تا ۱۵ سالگی است. در مردان بعد از سن ۲۰ سالگی تجزیه یا جذب استخوان غالب می شود این امر موجب کاهش توده استخوانی به میزان ۴ درصد در هر دهه میگردد. زنان تا قبل از سن یائسگی تمایل به حفظ حداکثر توده استخوانی (PBM) دارند اما در سنین یائسگی (۴۰ تا ۶۰ سالگی) در هر دهه ۱۵ درصد از حداکثر توده استخوانی خود را از دست میدهند. بعد از این دوران افت سریع توده استخوانی دوباره کاهش و به حد قبل می رسد.
استئوپروز در نتیجه کاهش توده استخوانی و از هم گسیختگی ریز ساختار استخوان ایجاد می شود که این حالت به کاهش استقامت استخوان و افزایش خطر شکستگی منجر می گردد. استئوپروز اساساً در نتیجه پیر شدن طبیعی ایجاد می شود اما می تواند در اثر عدم کسب حداکثر توده استخوانی (PBM) تسریع شود. عوامل مختلفی بر ایجاد و تثبیت توده استخوانی در حین رشد موثر است که برخی غیر قابل تغییر (مانند جنس، نژاد، اندازه بدن) و برخی قابل تغییرند (مانند عادات زندگی، رژیم غذایی و سطح فعالیتهای فیزیکی). به هر حال فردی که ذخیره استخوانی بالایی دارد میتواند علی رغم از دست دادن طبیعی استخوان با افزایش سن همچنان توده استخوانی خوبی داشته باشد. اما در مواردی که حداکثر توده استخوانی پایین است گرچه فرد با همان سرعت قبلی استخوان از دست می دهد اما به دلیل ذخیره پایین اولیه دچار استئوپروز می شود.
در کل زندگی، میزان توده استخوانی از دست رفته برای زنان ۳۰ تا ۴۰ درصد از حداکثر توده استخوانی کسب شده و برای مردان ۲۰ تا ۳۰ درصد آن است. به همین دلیل ، خطر شکستگی استخوان در زنان ۲ برابر مردان است.بیشترین آمار شکستگی های ناشی از استئوپروز، شکستگی لگن (در هر دو جنس) است پس از آن شکستگی های مهره ای و در نهایت سایر شکستگی ها مانند ساعد شایع می باشد.

• علائم بیماری

بیماری پوکی استخوان اغلب یک بیماری خاموش و ساکت نامیده می شود چرا که تحلیل بافت استخوانی بدون هیچ گونه علائمی اتفاق می افتد. فرد ممکن است تا زمانی که دچار یک شکستگی ناگهانی، افتادن، پیچ خوردگی و یا حتی بیماری مثل کولاپس مهره ای نشود پی به بیماری پوکی استخوان نبرد. شکستگی های ستون فقرات معمولاً خودبخود و به طور تیپیک به دنبال خم شدن ناگهانی، سرفه یا بلند کردن اجسام سنگین ایجاد می گردد. درد اغلب به صورت کمربندی و به قسمت قدام شکم انتشار می یابد. حرکت اغلب باعث تشدید درد می شود. درد حاد معمولاً در مدت ۸-۴ هفته بهبود می یابد. شکستگی های بعدی با فواصل زمانی متغیر ممکن است اتفاق افتد و منجر به درد مبهم و مداوم پشت و قوز پشتی پیشرونده (کوهان بیوه زنان) گردد. در بعضی بیماران کوتاهی قد اولین شکایت است برخی بیماران به دلیل کاهش ارتفاع شکم، احساس چاقی بدون افزایش وزن می کنند. قوز پشتی ممکن است موجب درد در ناحیه گردن، اختلال در تنفس و کاهش عمل فعالیتهای روزمره گردد.

• استئوپروز در چه کسانی بیشتر اتفاق می افتد؟

بعضی از افراد به دلیل داشتن عوامل خطرزا بیشتر در معرض خطر هستند. این عوامل خطرزا عبارتند از: ۱- جنس مؤنث ۲- لاغری و داشتن اسکلت ضعیف ۳- افزایش سن ۴- وراثت (بیش از ۷۰ – ۸۰% تغییرات توده استخوانی در جامعه، وابسته به فاکتورهای ژنتیک است) ۵- نژاد (سیاهپوستان حداکثر توده استخوانی بالاتری نسبت به سفیدپوستان و نژادهای آسیایی دارند. در بین آسیائیها نیز ژاپنی ها حداکثر توده استخوانی کمتری نسبت به دیگر آسیایی ها دارند) ۶- فقدان استروژن ( هورمون زنانه) مانند دوران یائسگی، یائسگی زودرس خصوصاً قبل از ۴۵ سالگی (به طور طبیعی یا با برداشتن تخمدانها توسط عمل جراحی)، فقدان قاعدگی ۷- رژیم غذایی نامناسب (مهمترین عامل غذایی، دریافت اندک کلسیم در طول زندگی خصوصاً در دوران رشد است. عامل مهم دیگر پروتئین است که در تعیین کیفیت استخوان و ماتریکس غیر معدنی آن نقش دارد. عامل دیگر نمک اضافی رژیم غذایی است که بر روی فاکتورهای جذب و تشکیل استخوان اثر می گذارد) ۸- کمبود ویتامین D 9- استفاده از برخی داروها مثل کورتیکو استروئیدها، هپارین و داروهای ضد صرع مثل فنی توئین ۱۰- وجود بعضی بیماریهای مزمن از قبیل دیابت، فشار خون، اسهال مزمن، پرکاری تیروئید، ناراحتیهای مزمن کلیوی، برداشتن بخشی از معده، فلجی قسمتی از بدن، بیماریهای انسدادی ریه و برخی سرطانها ۱۱- پائین بودن سطح هورمون تستو سترون در مردان ۱۲- زندگی غیر فعال و بدون ورزش ۱۳- کشیدن سیگار ۱۴- نوشیدن الکل ۱۵- داشتن سابقه شکستگی بعد از سن ۵۰ سالگی

• تشخیص بیماری

برای تشخیص استئوپروز نیاز به دانستن توده استخوانی و کیفیت استخوان است. با توجه به عدم امکان تعیین کیفیت استخوان، در حال حاضر تشخیص تنها بر مبنای سنجش توده استخوانی می باشد و تنها راه مطمئن تعیین تراکم استخوان، دانسیتومتری جرم استخوان یا BMD (Bone Mineral Densily) است. فواید BMP این است که میزان توده استخوانی را نشان می دهد و در صورت کاهش توده استخوانی جهت بررسی پاسخ درمان، به کنترل سالیانه نیاز دارد. یکبار افزایش در انجام BMD و درمان پوکی استخوان، معادل یک کاهش در وقوع شکستگی است. برای دانسیتومتری روشها و دستگاههای مختلفی وجود دارند که همگی آنها بدون درد وغیر تهاجمی بوده و براحتی نیز انجام پذیر می باشند اما از نظر مقدار و نوع اشعه دریافتی توسط بیمار، مدت زمان انجام تست و دقت دستگاه با هم متفاوت هستند. به هر حال با هر روشی که دانسیتومتری انجام شود پس از انجام کار، تراکم استخوان با افراد هم سن و هم جنس و هم اندازه و همچنین وضعیت استخوان نسبت به بالاترین تراکمی که یک فرد نرمال دارد سنجیده می شود. اندازه گیری BMD فقط وقتی توصیه می شود که نتیجه آن روی تصمیم درمانی تأثیر داشته باشد که شامل موارد زیر است: ۱- در تمام خانمهای بالاتر از ۶۵ سال ۲- در تمام خانمهای یائسه زیر ۶۵ سال، درصورت وجود یک یا چند فاکتور خطر (غیر از فاکتور یائسگی) که موجب شکستگی در اثر استئوپروز می شود (قبلاً به آن اشاره شد) ۳- در تمام خانمهای یائسه با سابقه شکستگی.
بنا به صلاحدید پزشک از مردان ۶۵ سال و بالاتر، افراد باسابقه شکستگی یا سابقه خانوادگی استئوپروز یا شکستگی های مربوط به آن و یا افراد با بیماریها یا مصرف کنندگان داروهایی که فرد را مستعد استئوپروز می کند نیز BMD بعمل می آید.

• پیشگیری

رهایی از پوکی استخوان یک مشکل عمومی بزرگ برای سلامت است که میلیونها نفر از مردم سراسر دنیا را تحت تأثیر قرار داده است. بهترین راه مبارزه با پوکی استخوان ، پیشگیری از آن است. ساختمان محکم استخوانها در طی طفولیت و دوران بلوغ میتوانند بهترین دفاع در مقابل پیشرفت پوکی استخوان در آینده باشد. تعدیل رژیم غذایی و شیوه زندگی روزمره از جمله عواملی هستند که به حفظ دانسیته استخوانها کمک می¬کنند.

• نقش ورزش در پیشگیری و درمان استئوپروز

ورزش یک عامل بالقوه و مهم است بخصوص در یک فرد جوان و به ویژه زمانی که در حال رشد است. ورزشهای ساده مثل قدم زدن به تقویت استخوانها و عضلات کمک می کنند. وزنه برداری، بالارفتن از کوه، ایروبیک و پای کوبی که در آنها بیشتر عضلات متحمل وزن می شوند بدون اینکه فشار زیادی به استخوانها و مفاصل وارد شود از موارد سودمندی هستند که به حفظ تراکم استخوانها کمک می کنند.
ساده ترین ورزش، ۲۰ دقیقه پیاده روی به مدت ۵ روز در هفته می باشد (در صورتی که منع پزشکی وجود نداشته باشد). تمام ورزشهای دیگر به جز شنا همین نتیجه را می دهند.
نکته قابل توجه این است که ورزشها باید منظم، برنامه ریزی شده و متناسب با وضعیت بیمار باشند.

• نقش کلسیم و ویتامین D در پیشگیری یا درمان پوکی استخوان

تغذیه در ایجاد بالاترین تراکم استخوان در زمان رشد و نیز حفاظت اسکلت در مقابل کمبود کلسیم در دوران بلوغ نقش مهمی دارد. قدرت جذب کلسیم با افزایش سن کاهش می یابد و مصرف کافی کلسیم در بزرگسالی، کاهش سرعت از دست دادن دانسیته استخوان را به دنبال دارد.
کلسیم در مواد غذایی مثل شیر، فرآورده های لبنی، گوشت، ماهی آزاد، آجیل، انواع کلم، اسفناج و سبزیجات با برگهای سبز تیره و سویا یافت می شود و بیشترین مقدار آن در شیر و فرآورده های آن می باشد. هر لیوان شیر یا ماست (cc240 برابر ۴۳ گرم پنیر) حاوی mg300 کلسیم است.
میزان کلسیم مورد نیاز روزانه تا سن ۱۸ سالگی معادل mg1300 و از سن ۱۹ تا ۵۰ سالگی mg1000 و برای زنان بالای ۵۰ سال (بعد از یائسگی) mg1500 می باشد. میزان کلسیم مورد نیاز مردان بالای ۵۰ سال روزانه mg1200 می باشد. نیاز زنان حامله و شیرده در صورتیکه سن کمتر از ۱۹ سال دارند روزانه mg1300 و در سنین بالاتر از آن mg1000 است.
سویا بهترین منبع غذایی استروژن گیاهی برای پیشگیری از پوکی استخوان و یک جایگزین خوب برای HRT در زنان یائسه است. محققین آمریکایی طی مطالعه ای دقیق اخیرا دریافته اند مصرف طولانی هورمون درمانی جایگزین (HRT) در زنان یائسه که برای پیشگیری و درمان پوکی استخوان و عوارض ناشی از قطع هورمون استروژن بکار می رود شانس ابتلا به سرطان پستان و بیماریهای قلبی عروقی را افزایش می دهد، بنابر این روش درمانی فوق فعلاً تنها جهت کنترل علائم یائسگی و بنا به توصیه پزشک انجام می شود.
نوشیدن نوشابه های گازدار (چه از نوع رژیمی و چه معمولی) زنان را مستعد ابتلا به پوکی استخوان و شکنندگی می کند علت این امر می تواند درارتباط با وجود اسید فسفریک موجود در نوشابه ها باشد. ترکیبات موجود در برخی فرآورده های گوشتی مانند سوسیس و کالباس ، موجب افزایش فشار خون و پوکی استخوان می گردد، چرا که طبق نظریه متخصصین تغذیه، در این مواد ترکیباتی چون فسفات، نیترات، نمک و چربی که برای سلامتی بدن مضر هستند به وفور یافت می شود. همچنین فسفات با PH بالایی که دارد ضمن ایجاد اختلال در جذب کلسیم، احتمال ابتلا به پوکی استخوان را در افراد، بویژه زنان یائسه و سالمندان افزایش میدهد.
ویتامین D موجب افزایش جذب کلسیم و فسفر در روده ها و ازدیاد ذخیره آنها در بدن می شود. افزایش ذخایر این دو ماده معدنی ، هماهنگی و قدرت عضلات را در بدن به خصوص در افراد بالای ۶۵ سال بهبود می بخشد. این ویتامین به واسطه تابش فراوان نور خورشید به سطح پوست ، به مرور ساخته می شود. از دیگر منابع آن شیرهای تقویت شده، مارگارین، کره، حبوبات، گوشت گوساله و گاو، زرده تخم مرغ، جگر قرمز، ماهی چربی دار آبهای شور (شاه ماهی، سالمون و ساردین ها) و روغن هایشان می باشد.
میزان ویتامین D مورد نیاز برای نوزادان از بدو تولد تا ۶ ماهگی و کودکان و بزرگسالان تا ۵۰ سالگی روزانه ۲۰۰ واحد (معادل ۵ میکروگرم)، در سنین ۷۰-۵۱ سالگی ۴۰۰ واحد (۱۰ میکروگرم) و در سنین بالای ۷۰ سال ۶۰۰ واحد (۱۵ میکروگرم) می باشد. لازم به ذکر است در هر فنجان شیر تقریباً ۱۰۰ واحد (۵/۲ میکروگرم) و در هر زرده تخم مرغ حدود ۱۴۸ واحد ویتامین D موجود است (بنا براین افراد غیر باردار یا شیرده، تا سنین ۵۰ سالگی برای تأمین نیاز روزانه به ویتامین D، باید حداقل ۲ لیوان شیر در روز بنوشند). گلوکورتیکوئیدها و داروهای ضد تشنج (مانند فنی توئین و فنوبارمتال) متابولیسم ویتامین D را تغییر داده سبب افزایش مقدار مورد نیاز میگردند.

تهیه و تنظیم:مریم خان بیگی

منابع:
۱) www. who. Org
2) www. fao. Org
3) www. Goolge. Com
4) whitneg E.N, Rolfes SR. Understanding Nutrition. 8th, west wadsworth, 1999. 5- یا غریب دوست، فرهاد و همکاران. استئوپروز، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی تهران،

منبع خبر:مرکزبهداشت و درمان دانشگاه تهران

Be Sociable, Share!
ارسال نظر
یک آواتار انتخاب کنید !

مشارکت علمی در سایت

روی تصویر کلیک کنید

فرصت های شغلی

کاریابی ابن سینا

نظرسنجی

لطفا حمایت کنید